niedziela, 9 grudnia 2018

Katherine Arden, Niedźwiedź i słowik

Chodź, opowiem ci bajeczkę...

Katherine Arden, Niedźwiedź i słowik
tytuł oryginalny: The Bear and the Nightingale
przekład: Katarzyna Bieńkowska
cykl: Winternight tom 1
wydawnictwo: Muza
liczba stron: 448
ISBN: 978-83-287-0827-3
okładka: miękka ze skrzydełkami

Tajemnicza, baśniowa, a jednocześnie mroczna – takimi słowami można określić Niedźwiedzia i słowika, pierwszy tom trylogii i zarazem debiut pisarski Katherine Arden. Starcie pogaństwa z chrześcijaństwem, żyjące w głębi lasu odwieczne zło, z każdą kolejną zapadającą zimą przybiera na sile. I młoda dziewczyna, która jako jedyna może się mu przeciwstawić.

Północna część carskiej Rusi. Wasilisa jest jednym z kilkorga dzieci zamożnego bojara. Nieszczególnie urodziwa dziewczyna posiada jednak magnetyzm, któremu nie potrafią oprzeć się niektórzy mężczyźni, lecz nie w głowie jej romanse, Wasia ma o wiele poważniejsze zadania i zmartwienia. Szczególne pochodzenie ze strony matki sprawiło, że dziewczyna dostrzega to, co niewidoczne dla oka zwykłego śmiertelnika. Kiedy za sprawą fanatycznego popa mieszkańcy wsi odwracają się od pogańskich wierzeń i przestają przynosić dary dla ochronnych istot, siły zła zyskują coraz większą moc, a głęboki las, dający dotychczas opał i pożywienie, zaczyna pochłaniać ludzkie żywota. Wasilisa postanawia zrobić wszystko, co w jej mocy, by ocalić swoich pobratymców, nawet jeśli cena tej pomocy będzie bardzo wysoka.

Opisany w powieści świat jest magiczny, głównie dzięki potężnej dawce folkloru, który pojawia się na stronach Niedźwiedzia i słowika. Autorka przedstawiła czytelnikom tradycyjne wierzenia i obrzędy, niegdyś praktykowane na wsi i w małych miasteczkach, jak zostawianie miseczek z pokarmami dla opiekuńczych duchów domów i gospodarstw, a także zwyczaje związane z codziennym życiem. Zagłębiając się w lekturę odbiorca wyczuwa szacunek, jakim Katherine Arden darzy kulturę, o której pisze. Kulturę obecnie odchodzącą w zapomnienie, spotykaną teraz najczęściej na zaściankowej wsi, gdzie jeszcze nie w pełni dotarła cywilizacja.

Drugim, być może bardziej znaczącym elementem, podkreślającym baśniowość Niedźwiedzia i słowika, są bogate nawiązania do słowiańskiej mitologii. Postacie Mroza, Karachuna, rusałki, domowika, waziły pokazują zaledwie ułamek z bogatego i barwnego folkloru. Ich obecność pokazuje jednocześnie jak silne było ścieranie się pogaństwa z chrześcijaństwem. Walka o rząd dusz była podsycana płomiennymi kazaniami o wiecznym potępieniu i konieczności natychmiastowego ukorzenia się przed religią prawosławną. Reprezentujący cerkiew pop Konstanty, człowiek jednocześnie głęboko wierzący, jak i pyszny w swojej wyznaniu, stanowi silny kontrast do prostej, acz charakternej Wasilisy, która zna swoją siłę i niezwykłość i za nic nie zamierza się jej wyrzec. Starcie tych wyrazistych osobowości jest jednym z głównych wątków w Niedźwiedziu i słowiku.

Wsi spokojna, wsi wesoła... niejednokrotnie chciałoby się rzec, czytając plastyczne opisy przyrody, zarysowane przez Katherine Arden żywym i pięknym językiem. Pod tym kątem udało się jej oddać sielskie krajobrazy, występujące nawet w surowym klimacie północnej Rosji. Doskonały warsztat pisarski autorki przejawia się również w atmosferze niepokoju i narastającej grozy, którą czuć od pierwszych stron książki. Z początku niepozorna, ledwie zaznaczona, wraz z kolejnymi rozdziałami zaczyna przybierać na sile, jednocześnie nie odbierając powieści niczego z jej baśniowego charakteru.

Fabuła Niedźwiedzia i słowika skupia się na wątku, jakim jest przeznaczenie Wasilisy. Owszem, w powieści pojawiają się inne, mniej znaczące motywy, które być może zostaną rozwinięte w kolejnych tomach serii, na co szczerze liczę. Jednakże w pierwszej części trylogii najbardziej wyrazistym tematem jest walka dobra ze złem, reprezentowanego przez dwie postacie: Wasilisy i ojca Konstantyna. Są to niezwykle silne i ekspresywne charaktery, walczące się ze sobą przy każdym spotkaniu. Ich upartość ma inne podłoże, skąd indziej czerpią siłę, lecz ich cel jest taki sam: przekonać ludzi do swojej racji i jednocześnie sprawić, by mieszkańcy wioski potępili drugą stronę. Ukazane jako starcie pogaństwa z chrześcijaństwem dążenie do indywidualności i opieranie się utartym schematom podkreśla metaforyczny charakter powieści.

Niedźwiedź i słowik to świetny debiut literacki. Baśniowy charakter, słowiańska mitologia, mroczna atmosfera i rewelacyjny warsztat autorki sprawiają, że książkę czyta się błyskawicznie i zaraz po odłożeniu żałuje się, że nie ma pod ręką kolejnej części.

Podsumowując, w Niedźwiedziu i słowiku znalazłam wszystko, co uwielbiam. Słowiańskie bajania, wyrazistych bohaterów i niebanalną fabułę. Całość spięta pięknym językiem i starannym warsztatem. Z niecierpliwością czekam na drugi tom trylogii.

Cykl Winternight:
| Niedźwiedź i słowik | The Girl in the Tower | The Winter of the Witch 


www.popbookownik.pl
 Recenzja napisana dla portalu Popbookownik

6 komentarzy:

  1. Droga Wiedźmo!
    Kupiłaś mnie tym opisem. Aż mam ochotę zakupić "Niedźwiedzia i słowika" i pewnie to uczynię! :)
    Świetnie napisany tekst. :)

    Buziaczki.

    Meta (skryta pod pseudonimem artystycznym AM) :)

    OdpowiedzUsuń
  2. Czytałam tą książkę w okolicach jej premiery i nawet mi się spodobała. I jak tylko wyjdzie kontynuacja to pewnie po nią sięgnę ;).

    OdpowiedzUsuń
  3. Ach! Kolejny wpis zachęcający do lektury. :)

    OdpowiedzUsuń
  4. Bardzo ciekawa jestem tej książki...

    OdpowiedzUsuń
  5. Ta książka już od dłuższego czasu, czeka u mnie na swoją kolej! Chyba czas się w końcu za nią wziąć. ;)

    Pozdrawiam,
    DomiCzyta

    OdpowiedzUsuń
  6. Cześć.
    Pisałam do Ciebie maila z dwa miesiące temu, ale nie otrzymałam odpowiedzi, więc spróbuję napisać tutaj, bo zależy mi na tym.
    Chciałabym prosić o zareklamowanie mojej II edycji przedwojennego konkursu literackiego „Już nie zapomnisz mnie”. Uczestnik może napisać pracę w dowolnym klimacie i gatunku, więc ma duże pole do popisu. Wystarczy obudzić swoją wyobraźnię. Do wygrania są cenne nagrody, m.in. książki, gazety i płyty CD. I edycja cieszyła się sporym zainteresowaniem.
    https://przedwojenny-konkurs.blogspot.com
    Niech pamięć o przedwojennych artystach trwa, a osoby lubiące pisać – doskonalą swoje pióro pisarskie. W zamian mogę dodać link do Twojego bloga u siebie w zakładce "Współpraca" w ramach podziękowań.
    Grafiki reklamujące konkurs: http://przedwojenny-konkurs.blogspot.com/2018/10/bannery-konkursowe-ii-edycja.html
    Jeśli zgodzisz się zareklamować konkurs, odezwij się do mnie na maila przedwojenny.konkurs@gmail.com

    Ślę serdeczne pozdrowienia.

    OdpowiedzUsuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Agnieszka Hałas (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrius Tapinas (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anna Brzezińska (1) Anna Maria Januszczyk (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Belinda Bauer (1) Ben H. Shepherd (1) Ben H. Winters (1) Bill Browder (1) Bill Griffin (1) Borys Strugacki (1) Brian Posehn (2) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Cinda Williams Chima (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) David Wegner (1) Drew Magary (1) Duane Swierczynski (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (3) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) Genevieve von Petzinger (1) George R. R. Martin (6) Gerry Duggan (2) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) Grzegorz Wielgus (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Hervé Ghesquière (1) Hugh Howey (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (4) Isaac Marion (1) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.L. Bourne (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (3) Jacek Piekara (1) Jacek Piekiełko (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (3) Jakub Ćwiek (10) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Kłak (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) John Steinbeck (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karol Lewandowski (1) Karolina Janowska (1) Katarzyna Berenika Miszczuk (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Leszek Herman (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (3) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) María Dueñas (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mariusz Koperski (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (2) Mary Shelley (1) Matt Rudd (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (3) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (6) Nela (1) Nicholas Monsarrat (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (2) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (2) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (3) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Orth (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (5) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tomasz Żaglewski (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) W. Bruce Cameron (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (5) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (2) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (4) Antologia (22) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (30) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (4) Bestiariusz (1) Dark fantasy (11) Dystopia (2) Fantastyka (136) Fantasy (53) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Gore (1) Heroic fantasy (11) High fantasy (12) Historia (2) Horror (40) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (3) Kryminał (43) Kryminał noir (4) Literatura dziecięca (12) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (48) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (4) Literatura militarystyczna (4) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (3) Literatura podróżnicza (7) Literatura popularnonaukowa (17) Literatura wojenna (13) Literatura współczesna (16) Low fantasy (8) Matematyka (1) Monografia (1) Paranormal romance (4) Poradniki (2) Postapokalipsa (25) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (13) Powieść historyczna (36) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (30) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (38) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (2) Realizm magiczny (7) Reportaż (6) Romans (4) Saga rodzinna (5) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (8) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (5) Thriller (41) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (11) Thriller psychologiczny (12) Urban fantasy (24) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

#nauka (1) ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Armagedon dzień po dniu (1) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Busem przez świat (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Deadpool (2) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (5) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grimm City (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (2) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (3) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (2) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (3) Marvel Now! (2) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Mundus (3) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (3) Ostatni policjant (1) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Radykalni (1) Ravn (3) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sedinum (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Silos (1) Skrytobójca (3) Starcie królestw (1) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (2) Teatr węży (1) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (3) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)