wtorek, 22 kwietnia 2014

Maureen F. McHugh, Po apokalipsie


Każdy postrzega koniec świata inaczej

Maureen F. McHugh, Po apokalipsie
tytuł oryginału: After the Apocalypse
przekład: Radosław Madejski
wydawnictwo: Replika
data wydania: 4 lutego 2014 r.
liczba stron: 220
ISBN: 978-83-7674-115-4
okładka: miękka ze skrzydełkami

Bardzo cenię sobie zbiory opowiadań. Na bibliotecznych czy księgarnianych półkach można znaleźć antologie zawierające prace zarówno kilku pisarzy, jak i tylko jednego. W pierwszym przypadku otrzymuje się sposobność zapoznania ze stylem grupy różnych autorów i ich spojrzeniem na dany temat. Natomiast gdy ma się do czynienia z historiami jednego twórcy – jak teraz, w recenzowanej książce – czytelnik dostaje możliwość wglądu w całościowy warsztat powieściopisarza, poznaje jego mocne i słabe strony. Głównie z tego właśnie powodu – sposobności przyjrzenia się pracy mistrza pióra z szerszej perspektywy – lubię od czasu do czasu sięgnąć po antologie. W dodatku kilkukrotnie właśnie od lektury zbiorów opowiadań zaczął się mój „romans” z danym pisarzem (choćby z Sapkowskim, Piekarą czy Ziemiańskim). A jak to było w przypadku antologii autorstwa pani Maureen F. McHugh? Czy to początek nowej literackiej przyjaźni?

Po apokalipsie to antologia dziewięciu opowiadań, które łączy ze sobą jedno – główny motyw przewijający się przez wszystkie historie. Jak można się domyśleć po przeczytaniu tytułu, jest nim apokalipsa. W historiach McHugh ma ona zasięg zarówno lokalny, jak i globalny. Trzeba przyznać, że autorka w ciekawy sposób podeszła do wybranej przez siebie tematyki, pokazując jej różnorodność. Kataklizmy naturalne, bomby atomowe, zombie, śmiercionośne wirusy – to wszystko może stać się przyczyną zagłady cywilizacji. I choć sposobów na unicestwienie ludzkości pojawia się wiele to, przynajmniej w mojej ocenie, praktycznie nie czuć bijącej grozy towarzyszącej tego typu zagrożeniom, są one pozbawione atmosfery lęku, emocji, które przecież powinny się odzwierciedlać na stronach powieści, gdy mowa o wszelkiego rodzaju katastrofach.

Jakość historii znajdujących się w zbiorze jest bardzo nierówna: w porównaniu z kilkoma, dokładnie trzema, dobrymi opowiadaniami reszta okazuje się co najwyżej przeciętna. Do dzieł godnych uwagi należy chociażby „Naturalista”, w którym kryminaliści nie odbywają wyroków w więzieniach, tylko są transportowani do zamkniętych rezerwatów zombie, gdzie walczą o swoje przetrwanie. Jeden z internowanych zaczyna bliżej interesować się naturą nieumarłych: czym są i czy można nawiązać z nimi jakiś bliższy kontakt. Nie spotkałam się wcześniej z takim sposobem przedstawienia żywych trupów w literaturze. Z reguły poszukiwano jak najskuteczniejszego sposobu na eksterminację tych istot, nie metody na kontaktowanie się z nimi. W tej historii McHugh postawiła na alternatywne przedstawienie motywu zombie i wyszło jej to na plus. Ze względu na pomysł jest to, według mnie, jedno z lepszych i ciekawszych opowiadań w zbiorze.

Na uwagę zasługuje również tytułowe „Po apokalipsie”, którego fabuła koncentruje się na podróży przez terytorium Stanów Zjednoczonych matki i jej nastoletniej córki. W wyniku zamachów terrorystycznych z wykorzystaniem broni atomowej zostały one zmuszone, tak jak tysiące innych rodzin, do porzucenia swojego domu i poszukiwania nowego miejsca do życia. Uciekając przed skażeniem i promieniowaniem, dowiedziały się o bezpiecznych strefach znajdujących się gdzieś w Kanadzie i to właśnie tam się kierują. Choć w trakcie czytania wydawało mi się, że pomysł na fabułę jest mi już skądś znany, to z zaciekawieniem śledziłam losy obu bohaterek. Chęć przetrwania doskonałe łączy się z egoistyczną naturą ludzką, zmuszając do podejmowania drastycznych decyzji.

Ostatnim opowiadaniem, które zwróciło moją uwagę, było „Królestwo ślepców”, traktujące o świadomej maszynie, wróć, świadomym programie komputerowym. Pewnego dnia, z niewiadomych przyczyn, zaczyna on postępować według własnego widzimisię. Mimo iż czuwa nad nim zespół informatyków, to software samoistnie zmienia napisane komendy bądź nie stosuje się do nich. Powoduje to konsternację w gronie komputerowców, którzy usilnie próbują rozwiązać problem, tym bardziej że „usterki” powodowane przez program, są związane z siecią energetyczną kilku szpitali. Przyznam, że w tej historii na pierwszy rzut oka trudno dostrzec ślad jakiejkolwiek apokalipsy, przez co niezbyt pasuje ona tematyką do całego zbioru, lecz nie należy jej z tego powodu przekreślać. Choć całkiem sporo w niej terminologii komputerowej, według mnie niezbyt pasjonującej, to pomysł świadomego programu informatycznego, który swoim działaniem może stać się zaczątkiem mniejszej lub większej katastrofy, jest całkiem ciekawy i zastanawiający.

Jak wspominałam wcześniej, zbiór autorstwa McHugh zawiera również słabsze opowiadania, wśród nich najgorsze to „Wyprawa do Francji”. Traktuje ono o nagłym pragnieniu Amerykanów do podróży na Stary Kontynent, do kraju bagietek i beretów. Większość udaje się tam dzięki liniom lotniczym, lecz nie wszyscy, okazuje się, że istnieją ludzie, którzy potrafią latać. Nie wiadomo, co spowodowało wspomnianą „epidemię”, ba, nie zostało nawet powiedziane, czy jakiś kataklizm dotknął terytorium USA, i czy to on był powodem nagłej migracji ludności. Opowiadanie nic sobą nie reprezentuje, brak w nim głębszej treści. Pociesza jedynie fakt, że zajmuje raptem osiem stron, więc jego lektura jest szybka i łatwo można o nim zapomnieć.

Podobnie sprawa ma się z „Bezużytecznymi rzeczami”. Głównym bohaterem, a raczej bohaterką, historii jest żyjąca samotnie kobieta, utrzymująca się z produkcji lalek przypominających noworodki. Element apokalipsy stanowią niezwykle długie susze. Opowiadanie to jest najmniej fantastyczne ze wszystkich, świat w nim przedstawiony przypomina krajobraz po kryzysie ekonomicznym. Mimo ciekawego początku, „Bezużyteczne rzeczy” wydają mi się mocno niedopracowane, brak w nim puenty, z jego treści nic nie wynika. McHugh porusza w nim kilka wątków, lecz żadnego tak na dobrą sprawę nie kończy. Po lekturze tej historii zastanawiałam się, czy nie przeczytać jej jeszcze raz, bo może coś mi umknęło, może nie doczytałam jakiegoś jednego istotnego zdania?

Zastanawiam się, co sprawiło, że zbiór Po apokalipsie został uhonorowany aż trzema istotnymi nagrodami literackimi: Tiptree, Hugo i Locusem. Historie przedstawione w antologii, oprócz kilku wyjątków, nie wciągają czytelnika, nie pozostają długo w pamięci. Niektóre z nich wydają się wręcz nieprzemyślane i niedokończone. Przyznam jednak, że opowiadania zostały napisane przystępnym językiem, czyta się je dość szybko, również z tego powodu, iż nie są zbyt długie, wyjątek stanowi jedynie „Specjalna ekonomia”.

Podsumowując, Po apokalipsie to przeciętny zbiór opowiadań. O ile ich tematyka jest dzisiejszymi czasy jak najbardziej aktualna, tak o wiele gorzej wyszło autorce jej przedstawienie. Jakość historii nie trzyma jednego poziomu, obok kilku interesujących pomysłów pojawia się sporo gorszych, niedopracowanych lub też nie do końca przemyślanych. Zainteresowania bywają różne, zapewne części z odbiorców spodobają się zupełnie inne historie niż te, które wymieniłam w recenzji. A może komuś przypadną do gustu wszystkie? Taki urok antologii, z reguły każdy znajdzie w nich coś dla siebie.
www.efantastyka.pl

Dziękuję!

22 komentarze:

  1. Widzę, że spodobały nam się inne opowiadania :) wprawdzie "Naturalista" i "Po apokalipsie" także uważam za dobre, ale przez "Królestwo ślepców" ledwo przebrnęłam... Za to podobały mi się "Bezużyteczne rzeczy" :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja właśnie nie potrafiłam odnaleźć sensu "Bezużytecznych rzeczy" ;) Z ciekawych opowiadań mogłabym w sumie jeszcze wymienić "Miesiąc miodowy" :)

      Usuń
  2. Słyszałam, że przeciętne... Lubię apokaliptyczne wizje i żałuję, że nie postarano się jakoś bardziej przy doborze opowiadań. W sumie książeczka nie jest zbyt gruba, bo gdyby była gruba, to można by przymknąć oko, że niektóre teksty nie dorównują reszcie. Szkoda wielka...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Szczerze mówiąc, to cieszę się, że nie była grubsza, bo mogłoby się znaleźć w niej więcej opowiadań z grupy tych nieszczególnych i wtedy dopiero byłoby mordęgą czytani tej antologii.

      Usuń
  3. A spodziewałem się czegoś ciekawszego...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Uwierz mi, ja też... Ale niestety się zawiodłam...

      Usuń
  4. Przeciętne opowiadania to nie coś, czego szukam :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja również, ale całe szczęście można znaleźć inne, dobre zbiory opowiadań, może akurat niekoniecznie dotyczące apokalipsy, ale to już raczej pomniejsza kwestia :)

      Usuń
  5. Mam słabość do historii o apokalipsie i czasach tuż po niej, więc na pewno sięgnę po ten zbiór, mimo iż oceniłaś go jako przeciętny ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Też mam do nich słabość, do tematyki postapokaliptycznej. Ale kto wie, może akurat Tobie opowiadania te spodobają się w całości? :)

      Usuń
    2. Mam nadzieję, że ja będę zachwycona nimi :D

      Usuń
    3. W takim razie będę czekać na Twoją recenzję ;)

      Usuń
  6. A ja po opowiadania rzadko sięgam jednak...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Po prostu wolisz dłuższe, rozbudowane historie. Nie jesteś krótkodystansowcem, jak mi to się zdarza ;)

      Usuń
  7. Mam podobne odczucia po tej antologii, ale jednak nie mogę odmówić autorce kreatywności, dlatego nie dziwą mnie przyznane jej narody.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tak, kreatywnością się wykazała, jeśli weźmie się pod uwagę szerokie spektrum apokalips, jakie opisała. Ale nie wiem czy to akurat byłoby dobrym powodem do przyznania jej tych nagród.

      Usuń
  8. Opowiadania o apokalipsie to zdecydowanie nie moje klimaty. Tym bardziej się cieszę, że przeciętny, bo nic nie stracę ;)

    OdpowiedzUsuń
  9. Tak z ciekawości: najciekawszy zbiór opowiadań (niefantastycznych), Twoim zdaniem, to...?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Hmm... jeśli pod gatunek fantastyki nie podepniemy horroru, to zdecydowanie "Opowiadania" Poego.

      Usuń
  10. Książkę mam już za sobą od dawna - nic specjalnego. Więcej rozczarowania niż zachwytu, niestety ;)

    OdpowiedzUsuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrius Tapinas (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) Grzegorz Wielgus (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Hervé Ghesquière (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (3) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (3) Jakub Ćwiek (9) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (2) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) María Dueñas (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (2) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (6) Nela (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (2) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (2) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (3) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (5) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (5) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (2) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (4) Antologia (19) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (29) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (4) Bestiariusz (1) Dark fantasy (9) Dystopia (1) Fantastyka (126) Fantasy (49) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Heroic fantasy (11) High fantasy (11) Historia (1) Horror (37) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (1) Kryminał (40) Kryminał noir (4) Literatura dziecięca (11) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (40) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (3) Literatura militarystyczna (3) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (5) Literatura popularnonaukowa (15) Literatura wojenna (11) Literatura współczesna (15) Low fantasy (8) Matematyka (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (22) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (34) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (29) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (2) Realizm magiczny (7) Reportaż (5) Romans (4) Saga rodzinna (5) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (4) Thriller (40) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (11) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (24) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (5) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grimm City (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (2) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (1) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Mundus (1) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (3) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Ravn (2) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (2) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (2) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)