poniedziałek, 9 czerwca 2014

Marek Halter, Kabalista z Pragi

ÈMET

Marek Halter, Kabalista z Pragi
tytuł oryginalny: Le kabbaliste de Prague
przekład: Elżbieta Derelkowska
wydawnictwo: Zysk i S-ka
data wydania: 28 kwietnia 2014 r.
liczba stron: 298
ISBN: 978-83-7506-936-5
okładka: broszurowa ze skrzydełkami

W tradycji żydowskiej golem to istota przypominająca kształtem człowieka, została powołana do życia dzięki Słowu, lecz w odróżnieniu od niego nie posiadała duszy, a przez to i zdolności mowy. Ów proces boskiej kreacji był możliwy dzięki znajomości tajemnic jakie niesie za sobą kabała, najmniej rozumiana i zarazem najbardziej pociągająca nauka żydowska. Owa mistyczno-filozoficzna szkoła judaistyczna jako główny cel stawia swoim uczniom poznanie zarówno otaczającego świata i rządzących nim reguł oraz zrozumienie tego, kim jest człowiek oraz w jaki sposób poprzez pracę nad sobą może stać się podobnym Bogu i osiągnąć z Nim połączenie. A czyż nie jest boską domeną powoływanie do życia...? Najnowsza powieść francuskiego pisarza polskiego pochodzenia, Marka Haltera, zatytułowana Kabalista z Pragi odwołuje się do tradycji żydowskiej i praskiej legendy dotyczącej narodzin Golema.

XVI-wieczna Praga. Młody rabbi Dawid Gans po śmierci swojego Mistrza przybywa do miasta, które w rozdartej religijnie Europie jako jedno z nielicznych akceptuje społeczność żydowską. Zgodnie z ostatnią wolą swojego mentora, ma kontynuować naukę pod okiem rabbiego Jehudy Löw ben Bezalela, zwanego Maharalem. Młody mężczyzna szybko zyskuje uznanie swojego nauczyciela oraz jego uczniów. Staje się również uczestnikiem wydarzeń, które przejdą do legendy.
– Czy znasz kogoś, kto byłby do tego zdolny? Kto potrafiłby stworzyć Golema?
Pragnąłem nie odpowiadać na to pytanie. I być może w jakiś sposób nie odpowiedziałem. Jednak myśl i słowa wyszły z moich ust.
– Tak. Jeśli na tym świecie jest ktoś, kto to potrafi, to go znam.
Kabalista z Pragi to opowieść przedstawiająca najsłynniejszą legendę opisującą stworzenie przez Maharala Golema, który miał chronić żydowską społeczność w Pradze przed atakami ze strony chrześcijan. Zanim jednak autor dochodzi do tego momentu, czytelnikowi zostaje przedstawiona historia, która według Haltera stanowiła podwaliny praskiej legendy.

Opowieść tą snuje Dawid Gans, żydowski uczony, zajmujący się astronomią i matematyką oraz po części historią i geografią. Jego lotny umysł i umiejętność dyskusji sprawiła, że szybko znalazł akceptację Maharala, który powierzał mu różne zadania, w tym ważne misje, dotyczące niejako przyszłości społeczności żydowskiej w Pradze. To właśnie Dawid został wysłany, na polecenie cesarza Rudolfa II Habsburga, w podróż po Europie w celu ściągnięcia do tegoż miasta wybitnych europejskich umysłów, co miało przydać miastu prestiżu i zapewnić jego dynamiczny rozwój. Tak też się stało i choć w znacznej mierze poprawił się byt dzielnic chrześcijańskich, to w dalszym ciągu nadal miały miejsce ataki na naród dzieci Abrahama. Nasilały się one wraz z tragicznymi wydarzeniami, jakim był między innymi wybuch zarazy, dżumy. Jako że wśród Żydów śmierć zebrała o wiele mniejszy plon niż w dzielnicach chrześcijańskich, nienawiść rosła, a wraz z nią pojawiały się oskarżenia o oddawanie czci siłom nieczystym czy nawet o akcjach sabotażowych, mających na celu zatruwanie studni, coby choroba rozprzestrzeniała się jak najszybciej i zgarnęła jak największe żniwo w celu jak największego rozprzestrzeniania się choroby. W związku z krwawymi wynikami tychże ataków, ludność żydowska uprosiła swojego najbardziej poważanego rabbiego, Maharala, o stworzenie golema, który obroniłby ich przez nienawiścią chrześcijan. Mimo początkowych protestów, uczony uległ prośbom i ulepił oraz ożywił istotę z gliny, na jej czole umieszczając tabliczki tworzące słowo ÈMET, czyli „prawda”. Jak okazało się niedługo potem Golem stał przyczyną wielu problemów, do których przyczynili się ci, którzy chcieli jego stworzenia...

Kabalista z Pragi to lektura magiczna, w której łączy się fikcja literacka z wydarzeniami historycznymi i religią judaistyczną. Autor umiejętnie przeplata antysemityzm, rodzący się na tle wojny pomiędzy chrześcijanami i luteranami, z szeroko pojętą tematyką żydowską. Powieść Haltera pełna jest odniesień do świętych ksiąg judaizmu oraz do mistycznej kabały, której tajniki chcieli poznać nie tylko uczniowie Maharala, ale i inni ludzie, gojowie, kierujący się w tym pragnieniu wizją ogromnej władzy. Wszak czym innym, jak nie władzą, było w ich oczach stworzenie i kontrola nad Golemem?

Jest to też powieść smutna, głównie z powodu wspomnianej istoty. Golem przedstawiony w Kabaliście z Pragi ma bowiem uczucia, których jednak nie potrafi wyrazić jako że nie ma ust. Wykorzystywany do wykonywania najcięższych prac, traktowany jak dziwoląg przez gojów, poniżany przez Żydów i obrzucany kamieniami, Golem nie może się poskarżyć na swój los, na uczucie samotności, które go dotknęło, nie może rzec nawet słowa na temat krzywdy, która dotyka go ze strony tych, których miał chronić. Koniec końców istota zwraca się przeciwko nim.

W tym kontekście doskonale widać pewien paradoks: Żydzi obchodzili się z Golemem w identyczny sposób, w jaki sami byli traktowani przez chrześcijan. Ciemiężeni, wyśmiewani, doznający ciągłej krzywdy przenieśli swoje problemy na glinianą istotę, która przecież ochroniła ich przed gwałtem, ocaliła od rzezi.
Tak więc, czytelniku, jeśli znajdziesz się w starej synagodze w Pradze, poproś o możliwość wejścia na strych. Tak pokażą ci kamienną masę kruszącą wszystkie narzędzia, która kiedyś była Golemem.
Powieść Marka Haltera czyta się bardzo szybko. Jest spójna, napisana prostym, acz bardzo literackim językiem, pełnym odniesień i terminów pochodzących z tradycji żydowskiej. Dzięki glosariuszowi znajdującemu się na końcu książki lektura przebiega bezproblemowo, wystarczy bowiem przy niezrozumiałym słowie przerzucić strony i odszukać w słowniczku kłopotliwe pojęcie i można powrócić do lektury. W Kabaliście z Pragi autor skupił się na istotnych dla powieści wydarzeniach, barwnie opisując zarówno miejsca, jak i postaci, dzięki czemu obraz malujący się przed oczami czytelnika jest niezwykle żywy.

A poprzez to łatwiej jest uwierzyć w potęgę kabały i jej moc, która ożywiła Golema.

www.kostnica.com.pl
Dziękuję!

12 komentarzy:

  1. Samo słowo "Praga" w tytule wystarczy, żeby przykuć moją uwagę, a jeśli historia nawiązuje to legendy o Golemie, to już jestem kupiona! Dziękuję za recenzję :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. W takim razie cieszę się, że narobiłam Ci ochoty na tą powieść :)

      Usuń
  2. Hmm..zastanowię się nad nia :D

    OdpowiedzUsuń
  3. Egzemplarz już czeka u mnie na półce:). Po przeczytaniu Twojej recenzji już wiem, że warto było się zaopatrzyć w ten tytuł, choć wcześniej, trochę się obawiałam historii opowiedzianej w książce.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Cieszę się, że rozwiałam Twoje wątpliwości ;)

      Usuń
  4. Ależ czuję się zaciekawiona ;) Uwielbiam takie nawiązania do legend.
    Pozdrawiam!

    OdpowiedzUsuń
  5. Dużo słyszałam o Golemie. Pierwszy raz spotkałam się z nim, czytając którąś tam część Pana Samochodzika. Byłam też w Pradze i słyszałam o nim (a może to było w książce o Pradze...). Na pewno jest fascynującą istotą. Przynajmniej ja tak uważam, więc dlatego z chęcią przeczytałabym tę książkę. Po przeczytaniu Twojej recenzji wydaje mi się, że jest to dość oryginalna powieść, a ja właśnie takich szukam :)
    Pozdrawiam ;)

    wswieciewyobraznielfik.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Życzę więc przyjemnej lektury w momencie, gdy dostaniesz w swoje ręce tą książkę :)

      Usuń
  6. Miałam nieciekawe doświadczenia z inną powieścią Haltera, "Seforą", ale jesteś drugą osobą z podobnym do mojego gustem czytelniczym, która zachwala tę książkę, więc - także ze względu na interesującą tematykę - dałabym autorowi jeszcze jedną szansę:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Myślę, że Halter zasłużył na drugą szansę ;) Bo "Kabalista z Pragi" to naprawdę bardzo dobrze napisana historia, wzruszająca.

      Usuń
  7. Tradycja judaizmu? KONIECZNIE. Od czasu Skrzypka na dachu zafascynowalam się ta kulturą
    http://zakurzone-stronice.blogspot.com/

    OdpowiedzUsuń
  8. Czytałam już "Golema" Edwarda Lee i ta ten motyw literacki mi się spodobał. Może skuszę się także na "Kabalistę z Pragi" ;)

    OdpowiedzUsuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (2) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (2) Jakub Ćwiek (8) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (2) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (2) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (2) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (5) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (1) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (1) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (1) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (4) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (4) Witold Vargas (1) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (3) Antologia (17) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (28) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (1) Bestiariusz (1) Dark fantasy (8) Dystopia (1) Fantastyka (115) Fantasy (41) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Heroic fantasy (11) High fantasy (11) Historia (1) Horror (37) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (1) Kryminał (39) Kryminał noir (3) Literatura dziecięca (9) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (38) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (3) Literatura militarystyczna (3) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (4) Literatura popularnonaukowa (14) Literatura wojenna (11) Literatura współczesna (15) Low fantasy (5) Matematyka (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (22) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (33) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (27) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (1) Realizm magiczny (7) Reportaż (4) Romans (4) Saga rodzinna (4) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (2) Thriller (39) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (10) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (23) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (4) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (1) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (1) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (1) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Ravn (2) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (1) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojny alchemiczne (1) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)