czwartek, 19 lutego 2015

Alison Maloney, Pod schodami. Życie codzienne służby domowej w początkach XX w. w Anglii

Duchów posiadłości

Alison Maloney, Pod schodami. Życie codzienne służby domowej w początkach XX w. w Anglii
tytuł oryginału: Life Below Stairs: True Lives of Edwardian Servants
przekład: Krzysztof Cieślik
wydawnictwo: Bellona
data wydania: 5 lutego 2015 r.
liczba stron: 184
ISBN: 978-83-11-13580-2
okładka: miękka

To, że życie pomocy domowej do najlżejszych nie należało i nie należy, jest powszechnie wiadome. Służący zawsze wiedli ciężki, pełen znojów żywot, będąc zawsze w gotowości, by przybyć na wezwanie swojego pracodawcy. Lecz jaka panowała wśród nich hierarchia, jakie mieli obowiązki oraz co robili w czasie wolnym – to już nie jest tak oczywiste. Teraz osoby zainteresowane tym tematem mogą pogłębić swoją wiedzę dzięki lekturze książki Pod schodami. Życie codzienne służby domowej w początkach XX w. w Anglii.

Alison Maloney w swojej publikacji przedstawia czytelnikom jak wyglądało życie służących w edwardiańskiej Anglii. Jak łatwo jest się domyślić, ich życie dalekie było od komfortowego, to jednocześnie osoby decydujące się na zatrudnienie w charakterze pokojówki czy też posługacza, nierzadko miały zapewnione warunki o wiele lepsze niż te, które czekałyby na nich w domu rodzinnym. Duży bowiem odsetek służących pochodził z rodzin ubogich, gdzie często do pracy wysyłano małe dzieci w wieku od dziesięciu lat w górę. Dzięki temu w domu było mniej głów do wykarmienia, a czasem i latorośl wspomogła rodziców groszem, choć wizyty w domu rodzinnym należały do rzadkości ze względu na skrajne wykorzystywanie służących i ograniczanie im do minimum czasu wolnego.

Choć nie jest to szczególnie rozbudowana książka, a poszczególne tematy zostały przedstawione raczej skrótowo, to dają one dość jasny pogląd na to, jak wyglądało codzienne życie służby w mniej lub bardziej zamożnych domach. Autorka opisuje jak wyglądało najęcie się do pracy oraz za co można było zostać z niej zwolnionym. Co było służbie dozwolone, a czego surowo zabraniano – łatwo się domyślić, że zakazów było znacznie więcej niż przywilejów. Wspomniana została też rola religii w życiu służących nie tylko jako drogi do zbawienia duszy, ale raczej jako narzędzia kontroli i wymuszania posłuszeństwa wśród nich. Maloney nakreśla też jak wyglądała hierarchia ludzi pod schodami, bowiem lokaj nie jest równy stopniem kamerdynerowi, a stanowisko pokojowej nie jest równoważne z pokojówką. Rola każdego ze służących została dokładnie opisana, wraz z jego przybliżonymi rocznymi dochodami, strojem oraz obowiązkami.

Pod schodami zawiera również całe mnóstwo ciekawostek związanych ze służącymi, takich jak na przykład fakt, że zarobki edwardiańskiego lokaja zależały w dużej mierze od jego... wzrostu. Im był wyższy, tym większą dostawał pensję. Publikację uzupełniają również rozliczne wspomnienia niegdysiejszych służących, którzy w prostych słowach przedstawili jak wyglądało ich życie pod schodami. Łatwo jest się domyślić, że nie są to przyjemne echa, bowiem w tamtych czasach służba przypominała niewolniczą pracę za naprawdę marne pieniądze.

Wbrew pozorom Pod schodami nie jest esejem opisującym tylko dole i niedole służby domowej. Autorka pokazuje również nierówność społeczną jaka dzieliła państwo i usługujących im ludzi. Przyjęcia kosztujące jednorazowo nierzadko kilkanaście razy więcej niż roczne pobory całej służby, podczas których marnowało się całe mnóstwo jedzenia, bowiem po ich zakończeniu nie było gdzie go składować, a służba też nie mogła zjeść wszystkich przygotowanych frykasów. Należy przy tym zaznaczyć, że wiele podobnych zachowań było tylko na pokaz dla gości domu, albowiem często państwo byli niesłychanie skąpi i ciężko było im wydać choć kilka groszy na ułatwienie pracy swoim służącym. Dotyczyło to w szczególności rozwiązań technicznych. Przyznam, że przedstawione przez autorkę przykłady są bardzo proste, ale za to naprawdę dobrze obrazują jak wiele dzieliło prostego służącego od stojącego nieco wyżej w hierarchii społecznej arystokratę lub członka klasy średniej. Dotyczy to również hipokryzji jaka miała miejsce w tamtych czasach. Zostało to szczególnie uwidocznione w rozdziałach poświęconych zasadom zachowania. Co wśród elity było traktowane jako wybryk i chwila zabawy, dla służącego – a najczęściej służącej – kończyło się zwolnieniem i wylądowaniem w przytułku lub wręcz na ulicy.

Pod schodami nie jest szczegółową pracą naukową – jest na to zbyt ogólna i krótka – lecz daje czytelnikowi możliwość poznania w pewnym stopniu jak wyglądał dzień z życia angielskiej służby na przełomie wieków. Książka została napisana językiem prostym, a wtrącenia w postaci rozpisanych tabel czy kopii ogłoszeń z tamtych czasów sprawiają, że publikację czyta się naprawdę szybko. Liczne ciekawostki uprzyjemniają czytanie i sprawiają, że lektura nie jest monotonna. Dla osoby interesującej się edwardiańską Anglią to lektura (niemalże) obowiązkowa.

www.bellona.pl
Dziękuję!

11 komentarzy:

  1. Niestety, ale jakoś mnie nie bardzo interesują trudu służby. Ogólnie nie bardzo lubię czytać o tym jak kiedyś żyli Ci z uboższych klas.

    OdpowiedzUsuń
  2. Widzę, że miałaś na tapecie niezwykła pozycję, którą za często się nie spotyka.

    OdpowiedzUsuń
  3. Wydawałoby się, że ja nie będę się interesował takimi sprawami, ale wbrew pozorom o stosunku do służby w XIX wieku przeczytałem troszkę u Brysona w "Krótkiej historii rzeczy codziennego użytku". To całkiem interesujący temat - ja już co nieco się dowiedziałem, ale innym też bym polecił poczytać ;) Nie było tam jednak nic o hierarchii służących a na ten temat sam chętnie bym doczytał. Zajrzę do książki, ale tylko przy okazji wizyty w bibliotece - raczej nie skuszę się na zakup :P

    OdpowiedzUsuń
  4. Bardzo lubię książki tego typu, więc tę propozycję będę mieć na pewno na uwadze.

    OdpowiedzUsuń
  5. Ciekawa propozycja. Mnie tytuł skojarzył się ze znakomitym brytyjskim serialem BBC "Upstairs, downstairs" - akcja toczy się co prawda w latach 30-tych XX wieku, ale fajnie została ukazana perspektywa "państwa", jak i służby. Polecam ;)

    OdpowiedzUsuń
  6. Sama jestem zaskoczona, ale zainteresowałaś mnie tą publikacją. Niby wiadomo, że służba żyła na znacznie niższym poziomie od państwa, ale właśnie, to taki ogólny, uproszczony obraz. Nie znam natomiast szczegółów, więc chętnie sięgnę po książkę Maloney.

    OdpowiedzUsuń
  7. Bardzo chętnie sięgnę po książkę, choć przed przeczytaniem recenzji nie byłam tego taka pewna.

    www.maialis.pl

    OdpowiedzUsuń
  8. Bardzo interesująca pozycja, zapisuję tytuł.

    OdpowiedzUsuń
  9. Też właśnie zreckowałam, bardzo się cieszę, że ta książeczka do mnie trafiła ;3

    OdpowiedzUsuń
  10. Już sama okładka przyciąga. Będę szukać nawet w bibliotekach.

    OdpowiedzUsuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (3) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (2) Jakub Ćwiek (8) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (2) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (2) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (5) Nela (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (1) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (1) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (2) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (4) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (4) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (1) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (3) Antologia (18) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (28) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (2) Bestiariusz (1) Dark fantasy (9) Dystopia (1) Fantastyka (119) Fantasy (44) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Heroic fantasy (11) High fantasy (11) Historia (1) Horror (37) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (1) Kryminał (39) Kryminał noir (3) Literatura dziecięca (10) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (38) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (3) Literatura militarystyczna (3) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (5) Literatura popularnonaukowa (14) Literatura wojenna (11) Literatura współczesna (15) Low fantasy (6) Matematyka (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (22) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (33) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (27) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (1) Realizm magiczny (7) Reportaż (4) Romans (4) Saga rodzinna (4) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (3) Thriller (39) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (10) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (23) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (4) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (1) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (1) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (1) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Ravn (2) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (1) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (2) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)