czwartek, 30 marca 2017

Mary Shelley, Frankenstein, czyli współczesny Prometeusz

Aby zbadać skąd bierze się życie, należy wpierw zająć się śmiercią

Mary Shelley, Frankenstein, czyli współczesny Prometeusz
tytuł oryginalny: Frankenstein; or, the Modern Prometheus
przekład: Maciej Płaza
seria: Klasyka grozy
wydawnictwo: Vesper
data wydania: 15 lutego 2017 r.
liczba stron: 320
ISBN: 978-83-7731-260-5
okładka: twarda

Frankenstein, jedno z najbardziej klasycznych dzieł grozy do dziś budzi żywe zainteresowanie wśród czytelników. Jednakże przez te wszystkie lata od dnia, kiedy powieść została wydana, wielu twórców, którzy zaadaptowali historię na potrzeby innych mediów. W ich wersjach potwór Frankensteina coraz bardziej przypominał bezrozumne monstrum, łaknące krwi i zniszczenia. Tymczasem w oryginalne był on po prostu najbardziej samotną istotą na świecie.

Młody Robert Walton postanawia spełnić marzenie swego życia i wyrusza w pełną niebezpieczeństw wyprawę, by odkryć drogę przez skute lodem Morze Północne do Oceanu Spokojnego. Gdy pewnego dnia statek, którym płynie zostaje zatrzymany przez ogromne masy lodu, a na pokład trafia wycieńczony młodzieniec. Z jego ust Walton słyszy przerażającą historię o śmierci i zemście, które przyniósł pewien katastrofalny w skutkach eksperyment.
Mam w sobie wielką miłość, której nie potrafisz sobie wyobrazić. Oraz wielki gniew, który zadziwiłby Cię ogromnie. Jeśli nie zaspokoję jednego... pogrążę się w drugim.
Czytelnik poznaje losy młodego Wiktora Frankensteina, który wiedziony miłością do nauki i poznania tajemnic życia z pasją właściwą dla młodych ludzi bez pamięci zanurza się w świecie podręczników i wykładów. Ów wspaniały czas spędzony na różnego rodzaju badaniach zamienia się w koszmar, kiedy młody naukowiec powołuje do życia potwora. Badając niezgłębioną tajemnicę życia i śmierci Frankenstein chce znaleźć ów boski czynnik, który sprawia, że człowiek żyje. Prowadzi różne eksperymenty, wykorzystując do nich ciała zmarłych i gdy wreszcie odnosi spektakularny sukces, przywraca do życia to, co było martwe, jest przerażony. Z jednej strony przytłacza go myśl, że stworzył szkaradną istotę, której sam widok może pozbawić człowieka zmysłów, ale z drugiej nie chce przyjąć do wiadomości faktu, że potwór jest dziełem jego własnych rąk i braku poszanowania granicy między tym co ludzkie, a co boskie.

Frankenstein jest wielowarstwową powieścią, którą można rozpatrywać z wielu różnych perspektyw. Z jednej strony jest to historia o cudzie i grozie stworzenia, o tym, że człowiek nie powinien podejmować prób zabawy w Boga, jeśli nie jest w stanie zaakceptować płynących z tego konsekwencji. Jest to też zarazem opowieść o najsamotniejszej na świecie istoty, odrzuconej przez swojego twórcę, swojego ojca, który przez szpetotę swojego ciała musiał ukrywać się przed ludźmi. Jego inteligencja i ciągle rozwijające się umiejętności poznawcze nie skonfrontować się z innym myślącym bytem. Na dodatek odraza jaką budził nawet u swojego twórcy obudziła w nim złe cechy charakteru, co w połączeniu z jego nadludzką zwinnością i siłą przyczyniły się do wielu tragedii.
Kto nigdy tego nie doświadczył, ten nigdy nie pojmie, jak kusząca potrafi być nauka... można nieprzerwanie sycić łaknienie odkryć i cudów.
Co ważne, cierpi nie tylko stworzony przez Frankensteina byt, ale i on sam. Siła, którą powołał do życia, pobudzony przez głód nauki i poniekąd własną pychę, a którą później z obrzydzeniem odrzucił, przez niego zaczęła wyzwalać swą niszczycielską siłę. Kolejne tragedie będące przyczyną odrzucenia z jednej strony powodują u Wiktora ogromne poczucie winy, ale z drugiej strony pobudza w nim pragnienie zemsty. To samonapędzające się koło w żaden sposób nie przynosi ulgi w cierpieniu, które sam sobie zgotował.
Najgłębiej cierpią ci, co zostali wśród żywych.
To, o czym muszę napisać to język. Uwielbiam powieści gotyckie nie tylko ze względu na ich atmosferę, ale też ten piękny język. Dla niektórych odbiorców może być zawiły i ciężki, ale w moim odczuciu doskonale oddaje ducha epoki i ówczesne spojrzenie na świat i wyznawane przez nich wartości.

Najnowsze wydanie Frankensteina zostało uzupełnione o świetne posłowie autorstwa Macieja Płazy, który szczegółowo opracował i przedstawił czytelnikom życie i twórczość Mary Shelley. W aneksie znalazły się również trzy krótkie teksty. Pierwszym z nich jest Pogrzeb George’a Gordona Byrona, będący fragmentem większej całości. Jest to tekst krótki, lakoniczny, lecz przebija się przez niego pewna doza tajemniczości. Historia ta opowiada o dwóch podróżnikach wędrujących przez kraje Bliskiego Wschodu. Gdy jeden z nich nagle zaczyna opadać z sił, wyznaje swemu przyjacielowi, że jest to miejsce, do którego przybył, by umrzeć. Rozmowa dwóch dżentelmenów pełna jest niedopowiedzeń i tajemniczości, lecz kończy się tak nagle, że pozostawia spory niedosyt.

Drugim z tekstów jest Wampir autorstwa Johna Williama Polidori’ego. Napisany nieco patetycznym językiem, ale czyta się go dość przyjemnie. Jest to historia o pewnym młodzieńcu, który dowiedziawszy się, że jego towarzysz podróży jest złą i niebezpieczną istotą, stara się ostrzec przed nim napotkanych ludzi. Jego interwencje spotykają się z tragicznymi konsekwencjami, zaś całość opowieści wieńczy krwawy finał. W swojej historii Polidori przedstawił wampira jako diaboliczną istotę, sprowadzającą ludzi na manowce i cieszącego się ich nieszczęściem. Być może nie jest to klasyczny obraz wampira, jaki spotyka się szeroko w powieściach, jednakże owa opowieść weszła na stałe do kanonu literatury wampirycznej.

Jako ostatnie zostały przedstawione krótkie formy Percy’ego Bysshe Shelley’a, zebrane pod tytułem Dziennik z Genewy. Opowieści o duchach. Ich autorem nie był mąż Mary Shelley, ich autorstwo należy przypisać Matthew Gregory’emu Lewisowi, który opowiedział je Shelley’owi. Owych historii jest pięć, przypominają raczej krótkie historyjki z dreszczykiem, które opowiada się wieczorami dla pobudzenia wyobraźni. Nie są zbyt straszne, a raczej zbudowane na pewnych schematach, często spotykanych w ówczesnych powieściach grozy, ale muszę przyznać, że poznawałam je z przyjemnością.

Podsumowując, lektura Frankensteina w całości spełniła nadzieje, jakie w niej pokładałam. To świetna i ponadczasowa historia o cudzie tworzenia i konsekwencjach, które się z tym wiążą, ale też opowieść o samotności, nienawiści i zemście, która może doprowadzić na skraj szaleństwa. Jeśli chcecie poznać klasykę literatury, a w szczególności powieści grozy, to nie pozostaje Wam nic innego, jak tylko sięgnąć po tę książkę. Na pewno nie będziecie żałować.

www.vesper.pl
Za możliwość poznania sekretu życia serdecznie dziękuję
Wydawnictwu Vesper!

Recenzja bierze udział w wyzwaniu Klasyka horroru 2.

9 komentarzy:

  1. Uwielbiam tę historię, wciąż aktualna mimo upływu czasu...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Oj tak. I w dodatku pięknie napisana.

      Usuń
  2. Ja też byłam nią zachwycona :) Nieamowita książka

    OdpowiedzUsuń
  3. Opowieść świetna, po przeczytaniu byłam pod dużym wrażeniem jej oddziaływania. Cieszy mnie również obszerne posłowie objaśniające najważniejsze motywy i przybliżające fakty z życia pisarki. Co ciekawe, zupełnie nie pamiętam już tych dodatków do powieści.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Może miałaś wcześniejsze wydanie, w nim ich nie było. Aneks w postaci dodatkowych opowiadań pojawił się dopiero w tegorocznym wydaniu.

      Usuń
  4. Nie, mam aneks wraz z dodatkami, mimo że moja książka to wydanie I z 2013 roku :) Nawet w recenzji wspominam o tych fragmentach, ale jak widać zupełnie nie zapadły mi w pamięć.

    OdpowiedzUsuń
  5. O dziwo słyszałem o Wampirze Polidoriego - nie czytałem, podobnie zresztą jak Frankensteina. Ale fajnie byłoby nadrobić dwa klasyki za jednym podejściem...

    OdpowiedzUsuń
  6. Czytałam dawno temu i byłam na sztuce. Chętnie bym sobie odświeżyła tę historię ;)

    OdpowiedzUsuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) Grzegorz Wielgus (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Hervé Ghesquière (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (3) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (3) Jakub Ćwiek (9) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (2) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (2) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (5) Nela (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (2) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (2) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (3) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (5) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (4) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (2) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (4) Antologia (19) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (29) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (3) Bestiariusz (1) Dark fantasy (9) Dystopia (1) Fantastyka (124) Fantasy (48) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Heroic fantasy (11) High fantasy (11) Historia (1) Horror (37) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (1) Kryminał (40) Kryminał noir (4) Literatura dziecięca (10) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (40) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (3) Literatura militarystyczna (3) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (5) Literatura popularnonaukowa (14) Literatura wojenna (11) Literatura współczesna (15) Low fantasy (8) Matematyka (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (22) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (33) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (27) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (2) Realizm magiczny (7) Reportaż (5) Romans (4) Saga rodzinna (4) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (3) Thriller (40) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (11) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (24) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (4) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grimm City (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (2) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (1) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Mundus (1) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (3) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Ravn (2) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (2) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (2) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)