Hervé Ghesquière, Sarajewo. Rany są nadal zbyt głębokie

Niezabliźniona rana

Hervé Ghesquière, Sarajewo. Rany są nadal zbyt głębokie
tytuł oryginalny: La blessure: Sarajevo, la vie après la guerre
seria: Mundus
przekład: Justyna Nowakowska
wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
data wydania: 24 kwietnia 2017 r.
liczba stron: 208
ISBN: 978-83-233-4233-5
okładka: miękka ze skrzydłami

Wojna w Bośni i Hercegowinie była najbardziej krwawym konfliktem w Europie od czasów zakończenia II wojny światowej. W ciągu trzech lat działań wojennych, które w wielu przypadkach były po prostu czystkami etnicznymi, zginęło ponad 100 tysięcy ludzi, a blisko 2 miliony uciekło w kraju. Wymuszony pokój między walczącymi stronami przywrócił pozorny spokój, ale nigdy nie pogodził zwaśnionych stron.  

Sarajewo. Rany są nadal zbyt głębokie to reportaż, w którym autor, francuski dziennikarz i korespondent wojenny, stara się przeniknąć do sedna problemu, jaki wiąże się z burzliwą przeszłością tego regionu, oraz stawia pewne hipotezy dotyczące jego przyszłości.

Dziś w Bośni każda strona obstaje przy swoim i uważa się za ofiarę. To niezdrowa gra w licytowanie się, kto więcej wycierpiał. To ucieczka od introspekcji i analizy odpowiedzialności. Tymczasem pojednanie nie będzie możliwe bez zastanowienia się nad samym sobą, nad swoimi błędami, i bez współczucia dla drugiego człowieka.

Przede wszystkim trzeba zauważyć, że Hevré Ghesquière zna sytuację panującą w Bośni i Hercegowinie z własnych doświadczeń. Był jednym z dziennikarzy, którzy dla zachodnich mediów relacjonowali wydarzenia z lat 1992‒95. Codziennie podejmował ryzyko i przekazywał informacje z pogrążonego w wojnie kraju. Między innymi z tego powodu relacja nie jest sucha, a wręcz przeciwnie ‒ pełno w niej emocji, zarówno ze strony mieszkańców, z którymi Ghesquière rozmawiał, ale też jego własnych. Dziennikarz niejednokrotnie konfrontował wspomnienia sprzed dwudziestu lat z zastaną rzeczywistością, co niejednokrotnie wywoływało w nim sprzeczne emocje.

Emocje. Czytając reportaż Sarajewo. Rany są nadal zbyt głębokie czytelnik zostaje zalany rozmaitymi uczuciami: miłością i tęsknotą za ojczyzną, cierpieniem i nadzieją, ale też nienawiścią, złością, przemilczeniem i zakłamaniem. Gama uczuć, które przewijają się przez strony publikacji jest bardzo szeroka i w zależności od strony, z którą Hevré Ghesquière rozmawiał, bywają niesamowicie skrajne. Mamy bowiem do czynienia z silnym nacjonalizmem i zakłamaniem, które zamyka ludziom usta na temat tamtych wydarzeń. Wszyscy byli głusi i ślepi na tragedię, jaka rozgrywała się pod ich oknami. Ale pojawiają się też głosy nawołujące do wyznania prawdy i wzajemnego przebaczenia, a co za tym idzie, do powrotu do wspólnoty, która kiedyś panowała w Bośni i Hercegowinie. Jednak do tego celu jeszcze długa i wyboista droga.

Hevré Ghesquière odwiedzał miasta zamieszkane przez Bośniaków, Boszniaków i Chorwatów, i obserwował, w jaki sposób bolesna przeszłość przełożyła się nie tylko na rozwój poszczególnych regionów, ale przede wszystkim na ich mieszkańców, na podział na „ich” i „nas”. Tutaj przeszłość jest wciąż żywa i nawet młode pokolenie jest nią przesycone. Życie w tak podzielonym kraju nie jest łatwe, tym bardziej że politycy nie robią nic, by przywrócić sytuację do normalności, a wręcz przeciwnie, pogłębiają przepaść w społeczeństwie.

Sarajewo. Rany są nadal zbyt głębokie to reportaż o przygnębiającym wydźwięku, dotykający niezabliźnionej w dalszym ciągu rany. Hevré Ghesquière zmusza czytelników do spojrzenia na ten temat z szerszej perspektywy, mając przy tym na względzie przyszłość państwa, które podzielone najprawdopodobniej znowu pogrąży się w bratobójczej walce. Opisywane ludzkie dramaty, napędzane przez nienawiść, potęgują ponure wrażenie.

Sarajewo. Rany są nadal zbyt głębokie to pozycja dla osób zainteresowanych współczesnymi konfliktami na tle wyznaniowym, a także pokazującymi do czego może prowadzić niczym niepohamowany nacjonalizm. Polecam.

Za możliwość przeczytania książki serdecznie dziękuję

Wydawnictwu Uniwersytetu Jagiellońskiego