środa, 6 września 2017

Nicholas Monsarrat, Okrutne morze

Historia jednego oceanu, dwóch okrętów i stu pięćdziesięciu mężczyzn

Nicholas Monsarrat, Okrutne morze
tytuł oryginalny: The Cruel Sea
przekład: Maria Boduszyńska-Borowikowa
wydawnictwo: Bellona
data wydania: 25 maja 2017 r.
liczba stron: 704
ISBN: 978-83-11-15063-8
okładka: broszurowa ze skrzydłami

Bitwa o Atlantyk była najdłuższą kampanią wojenną w czasie II wojny światowej. Trwała od 3 września 1939 roku do 7 maja 1945. Były to wyczerpujące i wyniszczające walki, w wyniku których zatopionych zostało łącznie po obu stronach blisko sześć tysięcy statków i okrętów oraz niezliczone zastępy marynarzy. O tym, jak wyglądało starcie mocarstw na wodach Atlantyku napisał Nicholas Monsarrat w swojej najsłynniejszej powieści Okrutne morze.

Rok 1939, trwa II wojna światowa. Na potrzeby ochrony konwojów morskich płynących przez Atlantyk brytyjska marynarka wojenna zleca budowanie w stoczniach coraz to nowych jednostek. Jednym z modeli, które weszły do służby są korwety ‒ niewielkie, chybotliwe, niezbyt dobrze wyposażone statki, mające dozorować konwoje. Jedną z nich jest Compass Rose, a jej dowódcą zostaje doświadczony kapitan Ericson z Rezerwy Królewskiej Marynarki Wojennej. Wraz z młodymi i nieopierzonymi porucznikami Bennetem, Lockhartem i Ferrabym musi stawić czoła niemieckiej machinie wojennej.
Główną rolę w tej opowieści grają mężczyźni. Jedynymi bohaterkami są korweta i fregata, jedynym zaś czarnym charakterem ‒ okrutne morze.
Powyższy akapit doskonale odzwierciedla to, o czym jest Okrutne morze. To historia marynarzy i okrętów, którzy razem stawili czoło kaprysom morza. Bo o ile można wymienić kilku najbardziej wyeksponowanych bohaterów powieści, to prawda jest taka, że nawet najmniej znaczący marynarze, którzy sporadycznie zostają wymienieni z nazwiska, odgrywają niezwykle istotną rolę w tej historii. Tworzą oni jeden organizm, który ‒ po pewnym czasie ‒ zaczyna działać harmonijnie, bez zgrzytów. Tak jak po prostu powinno być.

Co równie istotne powieść jest pozbawiona patosu, tej taniej bohaterskości, która potrafi wszystko zniszczyć. Monsarrat pisze prosto, niemalże surowo, ale jednocześnie czuć przebijające się ze stron książki emocje, które po prostu oddziałują na czytelnika. Strach, niepewność, brak poczucia bezpieczeństwa, przyjaźń, przywiązanie, miłość i wiele innych ‒ autor doskonale oddał uczucia targające bohaterami powieści, wplatając w opowieść o życiu na morzu fragmenty dotyczące ich przeszłości. I robi to w tak elegancki i harmonijny sposób, że wszystkie retrospekcje nie wnoszą do historii wrażenia chaosu. Subtelny jest też wątek miłosny, lecz Monsarrat podszedł do niego w taki sposób, że jego lektura to czysta przyjemność, bez względu na to czy odbiorcą powieści jest mężczyzna czy kobieta.
Anglia nie miała jednostek eskortowych, a Niemcom brakowało okrętów podwodnych. Atlantyk to ocean ogromny, a w czasie zimowych sztormów nie znalazłbyś na świecie wspanialszej kryjówki. Była to więc, zaiste, zabawa w chowanego.
Akcja Okrutnego morza rozwija się powoli. Czytelnik poznaje statek, Compass Rose, i jej dowodzących od podszewki. Widzi jak przebiegają prace na korwecie, jak załoga dociera się podczas ćwiczeń, tuż przed wyruszeniem w morze. W tych początkowych rozdziałach wydaje się, że wojna jest gdzieś tam, daleko, że marynarzy z korwety ona nie dotyczy. I choć pływają w konwojach, eskortując statki z zaopatrzeniem, to brak jest jakiejkolwiek aktywności wroga. Do czasu. Później akcja nabiera rozpędu, a spokojne rejsy ustępują miejsca walce na morzu. A to Monsarrat opisał szalenie dokładnie, co jest między innymi wynikiem tego, że w sam służył w marynarce wojennej, pływał w konwojach. Dosłużył się też stopnia kapitana fregaty. Dzięki tym doświadczeniom wszystko, co Monsarrat napisze, jest szczegółowe i realistyczne. 
Ludzie odlani byli z tego samego kruszcu co okręty. Dla marynarzy bitwa o Atlantyk zmieniła się we własną, prywatną wojnę. Kto raz w nią wdepnął, ten musiał poznać wszystkie jej tajniki. (...) Bitwa o Atlantyk stała się osobistą sprawą każdego marynarza, a ci, którzy brali w niej udział, zaznali tego rodzaju dumy i koleżeństwa, którego nic nie może zastąpić.
Podsumowując, Okrutne morze to świetnie napisana powieść, pełna emocji, a przy tym pozbawiona patosu, która przypadnie do gustu wszystkim fanom historii z okresu II wojny światowej. Polecam! 

Za książkę serdecznie dziękuję
Wydawnictwu Bellona!

3 komentarze:

  1. Wydaje się całkiem niezła! jedyne co mnie przerażą, to tylko ilość stron, ale spokojnie, z każdą przeczytaną stroną, będzie mniej, prawda?:)

    OdpowiedzUsuń
  2. Dobrze zwróciłaś uwagę pisząc - "Co równie istotne powieść jest pozbawiona patosu, tej taniej bohaterskości, która potrafi wszystko zniszczyć." Tam bynajmniej nie było podkreślanie bohaterstwa, a bardziej braterstwa, no ale ogólnie to realnego obrazu jak to wyglądało, bo tam niejeden pokazał swoje prawdziwe nieobliczalne oblicze. Bardzo fajna książka. Polecam.

    OdpowiedzUsuń
  3. Morskie historie chyba wolę oglądać niż czytać. ;)

    OdpowiedzUsuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrius Tapinas (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Posehn (2) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gerry Duggan (2) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) Grzegorz Wielgus (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Hervé Ghesquière (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (3) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (3) Jakub Ćwiek (9) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (2) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) María Dueñas (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (2) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (6) Nela (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (2) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (2) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (3) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (5) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tomasz Żaglewski (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (5) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (2) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (4) Antologia (19) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (29) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (4) Bestiariusz (1) Dark fantasy (9) Dystopia (1) Fantastyka (126) Fantasy (49) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Heroic fantasy (11) High fantasy (11) Historia (1) Horror (37) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (3) Kryminał (40) Kryminał noir (4) Literatura dziecięca (11) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (40) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (4) Literatura militarystyczna (3) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (5) Literatura popularnonaukowa (15) Literatura wojenna (12) Literatura współczesna (15) Low fantasy (8) Matematyka (1) Monografia (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (22) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (34) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (29) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (2) Realizm magiczny (7) Reportaż (5) Romans (4) Saga rodzinna (5) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (4) Thriller (40) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (11) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (24) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Deadpool (2) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (5) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grimm City (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (2) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (3) Marvel Now! (2) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Mundus (1) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (3) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Ravn (3) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (2) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (2) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)