środa, 9 lipca 2014

Ryszard Ćwirlej, Upiory spacerują nad Wartą

07 zgłoś się... na wesoło

Ryszard Ćwirlej, Upiory spacerują nad Wartą
cykl: Milicjanci z Poznania tom 1
wydawnictwo: Zysk i S-ka
data wydania: 25 marca 2014 r.
liczba stron: 392
ISBN: 978-83-7785-162-3
okładka: miękka ze skrzydełkami

Czasy PRL-u pamiętam tylko z opowiadań mamy. O wiecznych kolejkach po wszystko, kartkach na żywność i ubranka dla dzieci. O PEWEX-ach, gdzie za zieloną walutę można było nabyć namiastkę Zachodu. Reszty dowiedziałam się z kultowych już filmów Barei, który pokazywał socjalistyczną rzeczywistość w zarazem śmieszny, jak i prawdziwy sposób. Aby uzupełnić ów obraz powinnam jeszcze poczytać komiksy o Kapitanie Żbiku. Jednakże zamiast wspomnianych bestsellerowych „kolorowych zeszytów”, w moje ręce wpadła książka Ryszarda Ćwirleja, zatytułowana Upiory spacerują nad Wartą, której fabuła rozgrywa się w niezbyt kolorowej peerelowskiej codzienności.

Poznań 1985 roku. Dwóch wędkarzy znajduje w Warcie bezgłowe zwłoki młodej kobiety z tatuażem na prawym ramieniu. Kilka godzin później grupa milicjantów, w Ostrowie Tumskim, znajduje w rzece odciętą głowę. Wkrótce okazuje się, że nie należy ona do denatki... Po Poznaniu zaczyna rozchodzić się plotka o pojawieniu się Łowcy Głów. Kim jest sprawca i co nim kieruje? Dlaczego w tak brutalny sposób morduje on młode dziewczyny? Przed takim oto problemem, nieznanym dotychczas w PRL-owskiej rzeczywistości, staje grupa dochodzeniowa Milicji Obywatelskiej, którą kieruje kapitan Alfred Marcinkowski. Czas gra na niekorzyść śledczych, bowiem nie wiadomo gdzie i kiedy morderca zaatakuje ponownie, a mimo iż zbrodni dokonano w pobliżu gęsto zaludnionego Osiedla Młodych, nikt nic nie widział i nie słyszał...
– Kto zamawiał ruskie? – krzyknęła w stronę sali konsumpcyjnej bufetowa, (...).
– Nikt, sami przyleźli – odpowiedział cichutko Brodziak i obaj milicjanci zaśmiali się głośno z udanego dowcipu.
Upiory spacerują nad Wartą to pierwszy tom serii powieści kryminalnych autorstwa Ryszarda Ćwirleja, osadzonych w czasach PRL-u. Lecz nie jest to typowy, poważny kryminał, bowiem mnóstwo w nim humoru. Autor raz po raz raczy czytelnika absurdalnymi przykładami życia codziennego, które dla współczesnego czytelnika, który nie zna ówczesnych realiów, są po prostu nie do pomyślenia. Reglamentacja wszystkiego, co tylko możliwe, kartki na żywność, których realizacja była okupiona wielogodzinnym staniem w kolejkach. Handel zagraniczną walutą. Prohibicja trwająca do godziny trzynastej oraz obowiązkowy zestaw seta i galareta w restauracjach. Luksus posiadania poloneza, na którego z zazdrością patrzyli właściciele „mydelniczek”. Są też i inne, drobne, ale za to ciekawe smaczki, które pokazują mity PRL-u, jak ten dotyczący piwa w zielonych butelkach, które rzekomo psuło się szybciej od tego w brązowym szkle. Muszę jednak przyznać, że autorowi udało się zachować równowagę pomiędzy wątkiem kryminalnym a komediowym, dzięki czemu powieść nie przekształciła się w farsę.
– Specjalnością naszego zakładu jest kotlet kasztelański po staropolsku – wytłumaczyła mu tę prostą prawdę, o której mógłby się dowiedzieć, gdyby sięgnął do karty dań. (...)
– Rozumiem. – Pokiwał głową. – Po staropolsku, czyli jak?
– Normalnie, jak schabowy, tylko z frytkami zamiast pyrów i z zestawem surówek, a nie z kiszoną kapustą.
Autor w ciekawy sposób przedstawił bohaterów swojej powieści, milicjantów z Poznania. W głębi serca każdy z nich chce być Kapitanem Żbikiem, idolem lat dziecięcych, lecz koniec końców żadnemu to nie wyszło. Nie powiedziałabym, że są nieudacznikami, co to, to nie. Bohaterowie powieści Ćwirleja są po prostu... taka, jak czasy, w których przyszło im żyć. W pewien sposób przerysowana, lecz zarazem sympatyczna. I choć każdy z nich pełni niezwykle istotną funkcję w zespole, odgrywając swoją rolę w trakcie prowadzonego śledztwa, to ich działania są skoordynowane, żaden nie wkracza w kompetencje drugiego, wzajemnie się uzupełniają. Kapitan Marcinkowski to intelektualista, znający się na swojej pracy, lecz nie mający czasu dla swojej młodej żony. Porucznik Brodziak to człowiek, który wie z kim pogadać oraz gdzie co można załatwić, mający przy tym wygląd cinkciarza. Chorąży Olkiewicz to facet od żmudnej roboty, zajmujący się prostymi, niewymagającymi wysiłku intelektualnego sprawami, ale przede wszystkim w pamięci pozostaje jako leń i pijak jakich mało. Szeregowy Blaszkowski to z kolei postać jakby przeniesiona z przyszłości. Młody ZOMOwiec, którego zachowanie i dobre maniery w ogóle nie pasują do ówczesnej władzy. Niemniej jednak znakomicie nadaje się do pracy w milicji ze swoim zmysłem policjanta. Trzeba przyznać, że postacie autorowi się wyjątkowo udały, są wyraziste i żywe oraz budzące sympatię – w większości.

Lecz mimo iż wspomniany zespół badający sprawę Łowcy Głów jest w pewien sposób dobrze zorganizowany i skuteczny, to Ćwirlej przedstawił milicję taką, jak widziała ją większość obywateli: banda niewykształconych, tępych pijaków, którzy wiedzą tylko jak machać pałką. Jeśli nie pracują, to tylko szukają okazji by wypić po kieliszku, albo dwa, ewentualnie siedem. Jak już rozjaśnią umysł, to mogą przystępować do swoich obowiązków, bez tego ani rusz.
– To znaczy, że wasz obiekt podczas próby zatrzymania zaczął do was strzelać?
– No, niezupełnie. Obiekt jest zatrzymany i siedzi w naszym aucie.
– To kto to jest ten, kto strzelał?
– A chuj go wie.
– No jak, nie wiecie, kto do was strzelał?
– No, niestety, nie przedstawił się, tylko bezczelnie uciekł.
Wątek kryminalny powieści jest ciekawy, głównie z powodu tego, że do samego końca nie wiedziałam kim jest zabójca. Miałam swoje typy, lecz raz po raz okazywały się one fałszywe. Intryga, którą zaserwował czytelnikowi Ćwirlej jest ciekawa i przemyślana. Mnóstwo w niej fałszywych poszlak, które zwiodą niejednego miłośnika kryminalnych zagadek.

Upiory spacerują nad Wartą to rewelacyjna powieść. Obrazowa, z ciekawie nakreślonymi postaciami, wartką akcją, która bardzo przykuwa uwagę i niezwykle ciętym językiem. Wydaje mi się, że osadzenie akcji książki w czasach PRL-u było strzałem w dziesiątkę, bo na dobrą sprawę pierwszy tom cyklu Milicjanci z Poznania można przeczytać tylko dla samych wspomnień o absurdalnym „socjalizmie z ludzką twarzą”. Innym dużym plusem historii jest użycie przez autora wielkopolskiej gwary, która nie tylko urozmaica lekturę, ale i dodaje jej specyficznego „smaczku”. Osoby, które nie miały wcześniej styczności z gwarą poznaniaków, mogą z początku problemy sprawiać wyrazy jak „szkieł”, „pener” czy „wiara”, ale przyswojenie tych terminów przychodzi bardzo łatwo.
(...) To co? – ciągnął działacz partyjny – Mogę już zawiadamiać Warszawę, że sprawa „Łowcy głów” jest rozwiązana? Swoją drogą, to niezły kryptonim wymyśliliście dla tej sprawy. A skąd żeście go wzięli?
– Od Szklarskiego i „Tomka wśród łowców głów”. Takie tam skojarzenie.
– Aha, a ten Szklarski to z waszego wydziału? No to powiedzcie temu Szklarskiemu, że ładnie wymyślił, ładnie skojarzył.
Na uwagę zasługuje również okładka powieści, zaprojektowana w starym, dobrym komiksowym stylu. Nie wiem jak się ma sprawa w przypadku innych czytelników, ale mi bardzo się ona spodobała, chociaż na samym początku – zanim dostałam egzemplarz książki – myślałam, że mam do czynienia z komiksem właśnie.

Upiory spacerują nad Wartą to powieść, która z miejsca mnie pochłonęła i z którą spędziłam kilka przyjemnych godzin. A przygodę z autorem jeszcze powtórzę i to z miłą chęcią, tym bardziej że na mojej półce czekają jeszcze dwa tomy przygód Milicjantów z Poznania.


Cykl Milicjanci z Poznania:



Dziękuję!

15 komentarzy:

  1. Słyszałam wiele o tym autorze i mam coraz większą chęć sięgnąć po jego książki :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. A ja nie słyszałam o nim w ogóle, dopóki nie dostałam książek jego autorstwa ;)

      Usuń
  2. Kryminał, czasy PRL-u, humor - same atuty. Chętnie przeczytam.

    OdpowiedzUsuń
  3. Muahaha, dobre. Ten cytat z ruskimi zapożyczony oczywiście z kabaretu, ale pozostałe też dobre. Ze Szklarskim został moim faworytem :D

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie powiem, jest tam trochę tych "starych" dowcipów o milicjantach, typu "Dlaczego milicjanci chodzą zawsze we dwóch? Bo jeden potrafi czytać, a drugi pisać", albo dlatego, że "nieszczęścia chodzą parami", ale warto ją przeczytać ;)

      Usuń
  4. No patrz, jakie rzeczy działy się, gdy się urodziłam (tak, tak, taka stara jestem :P)
    A książka yapowiada się naprawdę ciekawie :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Kochana, jaka znowu stara? Przecież my, babeczki, po osiemnastce się już nie starzejemy! ;)

      Usuń
  5. Ooo, mój rok, teraz to już muszę przeczytać ;) Szczególnie, że jeszcze nie znam kryminałów Ćwirleja.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tak, teraz nie masz innego wyboru już, skoro '85 to Twój rocznik ;)

      Usuń
  6. Tytuł cyklu "Milicjanci z Poznania" nadawałby się na super serial telewizyjny :D zaintrygowałaś mnie, chętnie przeczytam :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To byłby nawet ciekawy pomysł z tym serialem :D

      Usuń
  7. Cykl zaczął się świetnie! :)
    Mam jeszcze ostatni tom, ale najpierw muszę nabyć środkowe, żeby móc czytać całość po kolei. :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Czyli nie tylko mnie dotyczy problem braku tomów 3 i 4? ;)

      Usuń
  8. nic jeszcze tego autora nie czytałam i z chęcią go poznam...poza tym lubię lektury, które pochłaniają, w których się wsiąka;)

    OdpowiedzUsuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Agnieszka Hałas (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrius Tapinas (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Ben H. Winters (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Posehn (2) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Cinda Williams Chima (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gerry Duggan (2) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) Grzegorz Wielgus (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Hervé Ghesquière (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (4) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.L. Bourne (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (3) Jakub Ćwiek (9) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katarzyna Berenika Miszczuk (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (3) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) María Dueñas (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (3) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (6) Nela (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (2) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (2) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (3) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (5) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tomasz Żaglewski (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (5) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (2) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (4) Antologia (20) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (29) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (4) Bestiariusz (1) Dark fantasy (10) Dystopia (1) Fantastyka (130) Fantasy (51) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Gore (1) Heroic fantasy (11) High fantasy (12) Historia (1) Horror (39) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (3) Kryminał (43) Kryminał noir (4) Literatura dziecięca (11) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (41) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (4) Literatura militarystyczna (4) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (5) Literatura popularnonaukowa (15) Literatura wojenna (12) Literatura współczesna (15) Low fantasy (8) Matematyka (1) Monografia (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (23) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (34) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (30) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (2) Realizm magiczny (7) Reportaż (5) Romans (4) Saga rodzinna (5) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (5) Thriller (40) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (11) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (24) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Armagedon dzień po dniu (1) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Deadpool (2) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (5) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grimm City (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (2) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (3) Marvel Now! (2) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Mundus (1) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (3) Ostatni policjant (1) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Radykalni (1) Ravn (3) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Starcie królestw (1) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (2) Teatr węży (1) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (3) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)