niedziela, 15 marca 2015

Arael Zurli, Bagienna niezapominajka. Nieznane życie Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej

Piekielnica niebieska

Arael Zurli, Bagienna niezapominajka. Nieznane życie Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej
wydawnictwo: Bellona
data wydania: 15 stycznia 2015 r.
liczba stron: 295
ISBN: 978-83-11-13276-4
okładka: broszurowa

Poetki zawsze kojarzyły mi się z istotami eterycznymi, delikatnymi, patrzącymi na świat zupełnie innymi oczyma niż zwykli śmiertelnicy. Moje myślenie zmieniło się po tym, jak w moje ręce trafiła druga w dorobku książka autorstwa Arael Zurli, opowiadająca o ostatnich latach życia Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Całkowicie zmieniło, bowiem ta, o której jest niniejsza powieść, w żadnym wypadku nie utożsamiała się z chociażby jednym z powyższych określeń.

Bagienna niezapominajka to beletryzowana biografia Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, nazywanych przez najbliższych Lilką. Autor książki skoncentrował się na ostatnich latach życia poetki. Powieść rozpoczyna się w lecie 1939 roku, kiedy to w powietrzu czuć było zagrożenie nadchodzącej wojny. Czytelnik poznaje losy Lilki i jej męża, Stefana Jasnorzewskiego, czule nazywanego przez rodzinę i znajomych Lotkiem, z racji wykonywanego przez niego zawodu, ich wędrówkę przez Europę i ostateczne uchodźstwo w Anglii. Nigdy już nie wrócili do Polski. Obydwoje zostali pochowani w Manchesterze, Lilka w 1945 roku, Lotek w 1970.

Muszę przyznać, że nie była to lekka i przyjemna lektura. Lubię biografie i książki historyczne, na dobrą sprawę mogłabym je czytać ciągle. Mój problem wiązał się raczej z główną bohaterką Bagiennej niezapominajki. Na dobrą sprawę nie wiem jak przedstawiali Jasnorzewską jej inni biografowie, ale z kontekstu zawartego w książce można się domyślić, że z reguły nieco wybielali jej postać. Lilka była rozwydrzona, rozpieszczona, egocentryczna i skoncentrowana na własnej wygodzie. Nie potrafiła znieść sytuacji, gdy ktoś z jej otoczenia jej nie podziwiał, co dotyczyło się w szczególności mężczyzn. Była święcie przekonana, że każdy facet powinien szaleć z miłości za nią, a gdy tego nie robił, był przez nią określany różnymi ciekawymi inwektywami. Oczywiście nie wprost, tego typu uwagi zapisywała w swoich dziennikach i pamiętnikach. W kilku słowach, prawdziwa piekielnica.

Choć to Lilka jest główną bohaterką książki, sporo miejsca zostało poświęconego również jej mężowi oraz najbliższej rodzinie, czyli Kossakom. Jej ojcu Wojciechowi, słynnemu malarzowi, matce Marii oraz bratu Jerzemu, również artyście pędzla i siostrze Magdalenie Samozwaniec, znanej pisarce satyrycznej. Trzeba przyznać, że była to rodzina pod wieloma względami niezwykła, lecz zarazem bardzo materialnie podchodząca do życia. Widać to w szczególności na przykładach Lilki i Magdy, które będąc już blisko pięćdziesięcioletnimi mężatkami nadal naciągały swojego ponad siedemdziesięcioletniego ojca na różne fanaberie, głównie związane z coraz to nowymi strojami, zgodnymi z obowiązującą modą. A on im ulegał i popadał w coraz to nowsze długi. Trudno mi było nie tylko zrozumieć, ale i wyobrazić sobie taką sytuację.

Dużą zaletą Bagiennej niezapominajki są rozliczne listy i fragmenty dzienników Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, które ukazują czytelnikowi nie tylko jej prawdziwy charakter, ale i targające nią uczucia, wspomnienia i stosunek do wojny. Sporo miejsca zostało również poświęconego sytuacji Polaków w Anglii, którzy szukali tam schronienia. Pod tym kątem powieść Zurli jest naprawdę pouczająca i warta poznania.

Co do samych pism Lilki sprawa przedstawia się nieco inaczej. Poetka pisała bardzo niechlujnie, z rozlicznymi błędami gramatycznymi, co już samo w sobie jest drażniące. Listów nie datowała, jej notatki były chaotyczne. W publikacji można znaleźć na niektóre z nich odpowiedzi jej męża, bardzo schludne, logiczne, po prostu ładnie napisane. Dzięki temu wydać kontrast między ich osobowościami, choć nie ulega wątpliwości, że byli kochającym się małżeństwem (ze strony Lotka chyba nawet bardziej, co bardzo łatwo można odczuć w jego listach).

Bagienna niezapominajka. Nieznane życie Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej to lektura ciekawa i intrygująca, jako że wyłania na światło dzienne drugą twarz jednej z najbardziej znanych polskich poetek. Czy została ukazana tam jako zła osoba? Nie mnie to ocenić, ale na pewno Zurli przedstawił ją zupełnie inaczej niż inni jej biografowie. Który z tych obrazów jest prawdziwy? Co do tego pozostanie tylko snuć domysły.

www.bellona.pl
Dziękuję!

13 komentarzy:

  1. Do biografii i książek historycznych niestety mnie nie ciągnie :)

    Widzę, że czytasz "Sekretne życie pszczół". Czekam na opinię :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. "Sekretne..." przeczytane. Na dniach recenzja :)

      Usuń
  2. Bo każda baba to świnia :D Dać nam palec, utniemy całą rękę. Jednak nie przyszłoby mi do głowy, że pani, która tak często pisała o miłości, może być taką heterą...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Taka to już nasza rodzima Safona była ;)

      Usuń
  3. Chyba tym razem sobie odpuszczę powyższa publikację, jakoś specjalnie mnie do niej nie ciągnie, a i osoba Pawlikowskiej nie bardzo mnie interesuje.

    OdpowiedzUsuń
  4. Przyznam, że nie wiem za dużo o tej poetce, więc ta książka byłaby na pewno przydatna.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jeśli chodzi o jej życie prywatne i wspomnienia, to jak najbardziej.

      Usuń
  5. Uwielbiam kobiece biografie, choć przyznam, że do poznania Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej nigdy specjalnie mnie nie ciągnęło... Wygląda na to, że warto byłoby zapoznać się z innymi materiałami na jej temat, by wyrobić sobie jakąś pewniejszą opinię :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Też mi się wydaje, że prawda może leżeć gdzieś po środku :)

      Usuń
  6. Jak ja dawno nie słyszałam nigdzie tego nazwiska. Pawlikowską-Jasnorzewską czytało się w czasie wczesnonastoletnich porywów ;) Ale o niej samej to chyba czytać mi nie spieszno.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Osobiście wolałam poezję Baudelaire'a, ale co jak co, na podryw to ona się nie nadawała ;)

      Usuń
  7. Rzadko czytam biografie, na tę raczej się nie skuszę ;)

    OdpowiedzUsuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) Grzegorz Wielgus (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Hervé Ghesquière (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (3) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (3) Jakub Ćwiek (9) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (2) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (2) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (5) Nela (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (2) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (2) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (3) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (5) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (4) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (2) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (4) Antologia (19) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (28) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (3) Bestiariusz (1) Dark fantasy (9) Dystopia (1) Fantastyka (124) Fantasy (48) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Heroic fantasy (11) High fantasy (11) Historia (1) Horror (37) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (1) Kryminał (40) Kryminał noir (4) Literatura dziecięca (10) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (39) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (3) Literatura militarystyczna (3) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (5) Literatura popularnonaukowa (14) Literatura wojenna (11) Literatura współczesna (15) Low fantasy (8) Matematyka (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (22) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (33) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (27) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (2) Realizm magiczny (7) Reportaż (5) Romans (4) Saga rodzinna (4) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (3) Thriller (40) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (11) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (24) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (4) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grimm City (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (2) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (1) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Mundus (1) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (3) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Ravn (2) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (2) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (2) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)