sobota, 28 września 2013

Edgar Allan Poe, Wybór opowiadań

Mroczny romantyk

Edgar Allan Poe, Wybór opowiadań
przekład: Sławomir Studniarz
wydawnictwo: Świat Książki
data wydania: 13 marca 2009 r.
liczba stron: 368
ISBN: 978-83-7799-739-0

Poe. Jedno z największych nazwisk w historii literatury. Autor wielu opowiadań i wierszy zaliczanych do gatunku literatury grozy. Jego utwory były inspiracją dla Baudlaire’a, Lovecrafta czy Dostojewskiego. Ja po raz pierwszy zetknęłam się z nim w liceum, w trakcie lekcji angielskiego, kiedy to nasz nauczyciel przyniósł nam kopie opowiadania Czarny kot. Spodobało mi się ono bardzo, lecz odnosiłam wrażenie, że już kiedyś, gdzieś miałam przed oczami nazwisko Poe... I się nie myliłam. Okazało się, że mój świętej pamięci dziadek miał u siebie wydane w 1989 roku Opowiadania Poego. Niestety, dziadek już wtedy nie żył, więc nie nastąpiła wzruszająca chwila przekazania sfatygowanych (znaczy się, że czytanych!) dwóch tomów Opowiadań dorastającej wnuczce, wkraczającej na nieznane wody powieści grozy. Książki pożyczyłam na wieczne nieoddanie sama. Mam je do tej pory i są sfatygowane jeszcze bardziej niż kiedyś. Ale to tylko i wyłącznie o nich dobrze świadczy. I o ich autorze.
(...) istnieją sekrety, które nie chcą przejść przez gardło. Co noc ludzie konają w swoich łóżkach, szarpiąc za rękę duchowych spowiedników, zaglądając im błagalnie w oczy, przytłoczeni ohydą tajemnic, które nie dadzą się wyjawić. Jakże często, niestety, sumienie człowieka obciąża takie brzemię zgrozy, iż można je złożyć tylko wraz z sobą do grobu. Tak oto istota wszelkiej zbrodni pozostaje zatajona.
Wybór opowiadań, który dzisiaj Wam przedstawiam dostałam w prezencie dwa lata temu. Mogło by się wydawać, iż fakt, że posiadam już wspomniane Opowiadania Poego, prezent był nietrafiony. W żadnym bądź razie. Mrocznego romantyka nigdy zbyt wiele, a jego utwory można czytać co rusz. Przynajmniej ja mogę. I lubię. Bo to Poe. Lecz nie wszystkim może się jego proza – i poezja – spodobać.
(...) reszta jest szaleństwem - szaleństwem pamięci szperającej w rzeczach zakazanych.
Dlaczego tak twierdzę? Pierwsze, co rzuca się w oczy każdemu czytelnikowi, jest niezwykła szczegółowość. Każde opowiadanie Poego zawiera przynajmniej jeden bardzo dokładny opis: czy to postaci, czy budynku lub pomieszczenia. Tak, autor ten szczyci się naprawdę bogatym – i pięknym – językiem. Dzięki niemu bardzo szybko i z zaskakującą łatwością Poe wprowadza czytelnika w nastrój, atmosferę grozy, kryminału czy horroru. Bowiem opowiadania zebrane w tym zbiorze mają szeroki wachlarz tematyczny.

Wspomniana już szczegółowość, w połączeniu z bardzo szczegółowo zarysowanym portretem psychologicznym sprawiają, że utworami Poego się delektuje. Nie sposób czytać je szybko. Ja nie potrafię. Ja je degustuję. Powoli. Jedno po drugim. Niektóre z nich są bardzo tragiczne w swojej wymowie, inne z kolei większy nacisk kładą na wątek kryminalny i rozwiązywanie zagadek za pomocą dedukcji. Dla każdego coś dobrego.
Są chwile, gdy nawet dla trzeźwego spojrzenia Rozumu nasz ludzki padół jawi się istnym Piekłem – lecz wyobraźnia człowieka to nie Carathis, nie można bezkarnie zapuszczać się w jego czeluście. Niestety! Nie jest li tylko urojeniem ponury korowód grobowych strachów – wszelako niczym owych Demonów, co towarzyszyły Afrazjabowi w jego wyprawie w dół starożytnej rzeki Oksos – nie należy ich budzić, albowiem nas pożrą; trzeba, aby pozostały w uśpieniu, w przeciwnym razie - biada nam.
Wybór opowiadań Poego nie jest horrorem w obecnie nam znanym znaczeniu tego słowa. Nie powiem, że nie ma w nich brutalności, makabry czy przemocy. Są, ale w zupełnie innym wydaniu. Mi osobiście czytanie jego utworów przypomina nieco oglądanie czarno-białego filmu grozy, Nosferatu – symfonia grozy na przykład. Jest przyjemny dreszczyk grozy, lecz doskonale zdajemy sobie sprawę, że nie będzie rozlewu krwi i latających wokół wnętrzności. Są za to emocje, rosnące napięcie... Po prostu są niebanalne. I niesamowite.

14 komentarzy:

  1. Czytając reckę wciąż miałem przed oczami film, który traktował o tym autorze. Nomen-omen całkiem niezły.

    A Twoja miłość do powieści grozy najwidoczniej jest genetyczna. Twój dziadek miał dobry gust czytelniczy ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tak, miał dobry gust czytelniczy. Szkoda tylko, że nie udało mi się z nim na ten temat porozmawiać... :)

      Usuń
  2. Tak, Poe to klasa sama w sobie, nie tylko jeśli chodzi o opowiadania niesamowite, ale także o teksty detektywistyczne ;-) Ja również mam trzy zbiory jego opowiadań i rzeczywiście, każde kolejne ich czytanie to przyjemność, a klimat i atmosfera tych tekstów niemalże nie ma sobie równych. A propo, polecam film "The Raven" z Johnem Cusackiem grającym Poego ;-) Jeśli ktoś ma ochotę na mroczny i dobry thriller.

    OdpowiedzUsuń
  3. Czytałam na studiach kilka opowiadań Poego, m.in. "Czarny kot", "Złoty żuk" oraz Morderstwo przy Rue Morgue. Bardzo sobie cenię tego autora :)

    OdpowiedzUsuń
  4. Muszę sobie przeczytać coś tego autora :0

    OdpowiedzUsuń
  5. "Jest przyjemny dreszczyk grozy, lecz doskonale zdajemy sobie sprawę, że nie będzie rozlewu krwi i latających wokół wnętrzności. Są za to emocje, rosnące napięcie... Po prostu są niebanalne. I niesamowite."

    Czuję to za każdym razem, gdy czytam dawnych twórców. A Poego mam na półce, czeka w kolejce. Takie właśnie stare sfatygowane wydanie "Opowieści Niesamowitych" :)

    OdpowiedzUsuń
  6. ale fajna recenzja! uwielbiam Poego i jak pisał Łukasz niedawno był film z nim jako głównym bohaterem i mi także się podobał....ma coś takiego w sobie, iż albo się go uwielbia albo nienawidzi! Poza tym Lovecrafta! teraz z chęcią przeczytałabym Kruka Poego;)) Pozdrawiam ciepło i zapraszam do siebie;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Lovecraftową "Zgrozę w Dun­wich i inne prze­ra­ża­jące opo­wie­ści" mam na półce, tylko czasu brak na przeczytanie :)

      Usuń
  7. Jakoś całkiem zapomniałem o tym autorze;O Kiedyś miałem do czynienia z "Opowieściami tajemniczymi i szalonymi" i powiem szczerze, byłem pod dużym wrażeniem!:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tej książki akurat nie czytałam, ale założę się, że większość opowiadań w niej zawartych - jeśli nie wszystkie - miałam już okazję poznać :) Jednakże Poego nigdy za wiele :D

      Usuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Agnieszka Hałas (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrius Tapinas (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Ben H. Winters (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Posehn (2) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Cinda Williams Chima (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gerry Duggan (2) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) Grzegorz Wielgus (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Hervé Ghesquière (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (4) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.L. Bourne (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (3) Jakub Ćwiek (10) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katarzyna Berenika Miszczuk (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (3) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) María Dueñas (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (3) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (6) Nela (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (2) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (2) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (3) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (5) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tomasz Żaglewski (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (5) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (2) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (4) Antologia (21) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (29) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (4) Bestiariusz (1) Dark fantasy (10) Dystopia (1) Fantastyka (130) Fantasy (51) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Gore (1) Heroic fantasy (11) High fantasy (12) Historia (1) Horror (39) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (3) Kryminał (43) Kryminał noir (4) Literatura dziecięca (11) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (42) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (4) Literatura militarystyczna (4) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (5) Literatura popularnonaukowa (15) Literatura wojenna (12) Literatura współczesna (15) Low fantasy (8) Matematyka (1) Monografia (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (23) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (34) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (30) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (2) Realizm magiczny (7) Reportaż (5) Romans (4) Saga rodzinna (5) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (5) Thriller (40) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (11) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (24) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Armagedon dzień po dniu (1) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Deadpool (2) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (5) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grimm City (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (2) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (3) Marvel Now! (2) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Mundus (2) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (3) Ostatni policjant (1) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Radykalni (1) Ravn (3) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Starcie królestw (1) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (2) Teatr węży (1) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (3) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)