niedziela, 15 grudnia 2013

Melanie Benjamin, Alicja w krainie rzeczywistości

Obyśmy byli szczęśliwi

Melanie Benjamin, Alicja w krainie rzeczywistości
tytuł oryginału: Alice I Have Been
przekład: Irena Kołodziej, Maria Rei
wydawnictwo: Amber
data wydania: 18 lutego 2010 r.
liczba stron: 328
ISBN: 978-83-241-3603-2
okładka: broszurowa

Alicja miała już dość siedzenia obok siostry na pochyłym brzegu rzeki...” – tymi słowami rozpoczyna się jedna z najsłynniejszych i najchętniej czytanych bajek. Alicja w Krainie Czarów, bo to o tej książce właśnie mowa, od lat cieszy się popularnością nie tylko wśród dzieci, lecz również i dorosłych. O ile pierwsza grupa sięga po nią chętnie z powodu fantastycznych przygód małej Alicji, to dorośli czytelnicy mogą się interesować stworzoną przez Lewisa Carrolla (a właściwie Charlesa Lutwidge’a Dodgsona) historią głównie ze względu na samego autora, który już w swoich czasach był postacią kontrowersyjną. Jednakże historia przedstawiona przez amerykańską pisarkę, Melanie Benjamin, nie tyle opowiada o Carrollu, jak o jego muzie, natchnieniu i po trosze... niespełnionej miłości. O Alicji Pleasance Liddell, pierwowzorze Alicji z Krainy Czarów.
Jestem Alicją, Alicją będę.
Alicją byłam.
Charles Lutwidge Dodgson był wykładowcą w katedrze matematyki w Christ College. Był autorem około 250 prac naukowych z dziedziny matematyki, jak również logiki i kryptografii. Jednakże w pamięci większości ludzi zapisał się jako autor opublikowanej pod pseudonimem Lewis Carroll, książki dla dzieci, która w niezwykle szybkim tempie podbiła serca czytelników na całym świecie. Będąc utalentowanym matematykiem oraz, jak się okazało później pisarzem, fascynował się fotografią. Jako fotograf-amator wolał pracować ze swoimi modelami swobodnie, na tle przyrody, niż w sztywnej, studyjnej atmosferze. Zbiory zdjęć Dodgsona liczą około 3000 zdjęć, z czego blisko połowę stanowią zdjęcia dzieci, głównie małych dziewczynek. Z tego też powodu już w czasach mu współczesnych plotkowano o jego rzekomych skłonnościach, co było jednym z powodów jego izolowania się od reszty społeczności akademickiej Oksfordu. Dzisiaj bez wątpienia zostałby nazwany pedofilem, choć nie ma – i nie było ku temu żadnych powodów.

Jedno z jego głośniejszych zdjęć, wykonane w 1858 roku, przedstawia młodziutką, bo zaledwie 7-letnią Alice Pleasance Liddell, córkę dziekana Christ Church, wystylizowaną na Cyganeczkę. To właśnie to zdjęcie skłoniło Melanie Benjamin do przyjrzenia się bliżej samej Alice, jej wpływowi na Dodgsona oraz konflikcie, który na zawsze ich rozdzielił. Tak powstała Alicja w krainie rzeczywistości.
Za nic nie potrafiłam zrozumieć, jak to możliwe, by jeden mężczyzna... nieśmiały, jąkający się, z aparatem fotograficznym, bez końca opowiadający zmyślone historie...
...stał się przyczyną takiego zamętu.
Sięgając po Alicję w krainie rzeczywistości tak na dobrą sprawę nie wiedziałam co mnie czeka podczas lektury, lecz wraz z pierwszymi przeczytanymi kartkami, w moim sercu zaczęły się pojawiać obawy czy to aby na pewno książka dla mnie. Bałam się, że zacznę czytać o molestowaniu dzieci czy innych podobnych, ohydnych praktykach. Mało tego, nawet w pewnym momencie zaczęłam myśleć stereotypowo i ilekroć moim oczom ukazało się nazwisko "Dodgson", w głowie zapalała mi się czerwona lampka z napisem "pedofil". Bo jak inaczej można zinterpretować zachowanie dorosłego mężczyzny, który preferuje towarzystwo dzieci i z wielką lubością robi im zdjęcia? Jednakże wraz z kolejnymi przeczytanymi rozdziałami zaczęłam postrzegać Dodgsona... inaczej. Jako... idealistę, człowieka, który z melancholią dorosłego patrzy na niewinność i żywiołowość dziecka, któremu świat jeszcze nie zdążył zniszczyć pięknych marzeń.
Mężczyzna, który upodobał sobie dziecko, i dziecko, które myślało, że jest kobietą, zwrócili się ku sobie w gorący letni dzień, niepomni na nic i na nikogo poza sobą.
Choć książka pani Benjamin jest próbą przedstawienia losów dziewczynki uwiecznionej na zdjęciu jako mała Cyganeczka, to uważam, że powieść ma tak naprawdę dwie części. Pierwsza z nich opowiada o coraz bardziej zacieśniających się więzach między Alice Liddell a Charlsem Dodgsonem, o wpływie dziewczynki i jej zachętach do spisania snutej pewnego letniego popołudnia, podczas wycieczki, opowieści. O przyjaźni, która kończy się brutalnie i niespodziewanie dla dwojga przyjaciół, gdzie dla jedenastoletniej już Alice jej niezrozumiałe dlaczego jej matka nagle kategorycznie zakazuje jej kontaktów z przyjacielem oraz każe spalić napisanego przez niego listy... Druga część powieści opowiada już losy samej Alice, 18-letniej kobiety, która musi stanąć twarzą w twarz ze sławą, którą przyniosło jej wydanie Alicji w Krainie Czarów. W dodatku nie może sobie przypomnieć co tak naprawdę było powodem afery, której skutkiem było zerwanie kontaktów z panem Dodgsonem... I ta sprawa, nieświadomie, lecz przez wiele lat, będzie zaprzątać jej myśli...
Dlaczego zawsze dzieli nas tyle barier? Ubranie, etykieta, czas, wiek, racja rozumu... Czyż nie jestem jego nieokrzesanym, swobodnym dzieckiem? Wyśnioną Cyganeczką?
Alicja w krainie rzeczywistości nie jest biografią ani Alicji Pleasance Liddell, ani Charlesa Lutwidge’a Dodgsona. Choć opowieść zawiera wiele autentycznych wątków z życia tych ludzi, to książkę przypisać należy raczej gatunkowi literatury współczesnej. O Dodgsonie (jak i jego literackim alter ego) wiadomo całkiem sporo, lecz o Alice napisano niewiele, zaś większość oficjalnych informacji o niej zawiera się w czterech zdaniach. Dlatego też uważam, że Alicję w krainie rzeczywistości można postrzegać jako ciekawą i dość dokładną próbę przedstawienia losów panny Liddell, wraz ze wszystkimi jej radościami i smutkami.

Melanie Benjamin przedstawiła czytelnikom wiktoriańską Anglię, spętaną konwenansami, sztywną etykietą i manierami, gdzie dzieci pomysłowe i żywiołowe stanowiły raczej źródło zmartwień i wszelakich kłopotów, niż pociechy. Anglię hipokrytów, którzy widzieli wady u wszystkich wokół, lecz nie u siebie.

Powieść pani Benjamin jest pełna emocji: przyjaźni, miłości, smutku i żalu. Wręcz wylewają się one z kart książki i przepełniają czytelnika. Historia przyciąga, lecz nie na tyle by całkowicie zatracić się w lekturze. O ile pierwsza część mnie zaintrygowała, tak druga momentami przynudzała... Mimo to słodko-gorzki charakter Alicji w krainie rzeczywistości daje do myślenia, w moim przypadku głównie nad Lewisem Carrollem, człowiekiem, który w życie Alicji wplótł bajkę... lecz go bajką nie uczynił...

18 komentarzy:

  1. Hmm ciekawa książka. Od najmłodszych lat fascynowałam się Alicją więc pewnie i po tę książkę sięgnę ;))

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. A ja jeszcze nie miałam okazji przeczytać "Alicji w Krainie Czarów" :) Filmy, bajki oglądałam, ale samej książki niestety w rękach nie miałam :)

      Usuń
  2. wiesz to autorka Żony Lotnika tak(?) - bardzo podobała mi się Zona... więc chce poznać inne książki tej autorki, a temat Alicji tego kto był jej pierwowzorem;) Pozdrawiam cieplutko;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tak, to ta sama autorka. Póki co w Polsce wydano tylko te dwie książki jej autorstwa, tj. "Alicję..." i "Żonę..." :)

      Usuń
  3. Już pierwsze słowa książki, które zacytowałaś na początku recenzji zachęciły mnie do lektury tej książki. Interesujący jest również skrupulatny opis wiktoriańskiej Anglii. Poszukam tej książki w bibliotece.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Społeczeństwo wiktoriańskiej Anglii przedstawione jest bardzo dokładnie, wraz z obowiązującą etykietą, obyczajami, ba, nawet modą :)

      Usuń
  4. Cieszę się, ze tak wnikliwie potraktowałaś i wysoko oceniłaś tę książkę- od kilku lat mam ją na półce i wciąż nieprzeczytaną... może uda mi się wkrótce na nią zabrać, bo przypomniałaś mi, dlaczego ją w ogóle chciałam mieć:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Wiesz, nie mogłam tak do końca oddać swoich odczuć, emocji, które towarzyszyły mi w trakcie lektury, bo recenzja byłaby pełna spoilerów... Dlatego też dość pobieżnie musiałam o "Alicji..." napisać.
      A skoro masz tą książkę na półce, to pozostaje mi czekać na Twoją recenzję :)

      Usuń
  5. Ja też czuję się zachęcona, mimo słodko-gorzkiego wydźwięku :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie wiem dlaczego "mimo", bo tak na dobrą sprawę właśnie ten słodko-gorzki charakter powieści, pociąga w niej najbardziej :)

      Usuń
  6. Lewis Carroll już od jakiegoś czasu mnie do siebie przyciąga, mam nawet gdzieś jakąś biografię. Ale zdecydowanie najpierw sięgnę po książkę Melanie Benjamin - Żona Lotnika strasznie mi się podobała i od tego czasu myślę intensywnie o "Alicji..". Jednej z moich ulubionych książek dziecięcych zresztą :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To powiem Ci, że "Alicja..." jest w ten sam sposób skonstruowana, tj. za pomocą retrospekcji :)

      Usuń
  7. Myślę, że kiedyś się na nią skuszę :)

    OdpowiedzUsuń
  8. "Alicja.." jest jedną z moich ulubionych książek, dlatego chętnie dowiem się czegoś więcej na jej temat:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. W takim razie myślę, że powinna Ci się spodobać ta książka, a przy okazji może zmienić Twój pogląd na dzieło Carrolla :)

      Usuń
  9. Przyznam, że ciekawi mnie ta książka. "Alicję w krainie czarów" bardzo lubię, dlatego z czystej ciekawości przeczytałaby zrecenzowaną przez Ciebie pozycję.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. W takim razie będę czekać na Twoją recenzję, kiedy już uda Ci się znaleźć tą powieść :)

      Usuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrius Tapinas (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) Grzegorz Wielgus (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Hervé Ghesquière (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (3) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (3) Jakub Ćwiek (9) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (2) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) María Dueñas (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (2) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (6) Nela (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (2) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (2) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (3) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (5) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tomasz Żaglewski (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (5) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (2) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (4) Antologia (19) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (29) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (4) Bestiariusz (1) Dark fantasy (9) Dystopia (1) Fantastyka (126) Fantasy (49) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Heroic fantasy (11) High fantasy (11) Historia (1) Horror (37) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (1) Kryminał (40) Kryminał noir (4) Literatura dziecięca (11) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (40) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (3) Literatura militarystyczna (3) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (5) Literatura popularnonaukowa (15) Literatura wojenna (11) Literatura współczesna (15) Low fantasy (8) Matematyka (1) Monografia (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (22) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (34) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (29) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (2) Realizm magiczny (7) Reportaż (5) Romans (4) Saga rodzinna (5) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (4) Thriller (40) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (11) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (24) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (5) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grimm City (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (2) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (1) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Mundus (1) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (3) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Ravn (3) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (2) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (2) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)