poniedziałek, 26 października 2015

[16] Mój pierwszy raz z...

Aż strach pomyśleć, ale od ostatniego odcinka Mojego pierwszego razu minął niemalże rok. W piętnastym odcinku uraczyłam Was opowieścią o tym, jak zapoznałam się z prozą Marcina Mortki (link tutaj).
Bohaterem dzisiejszego odcinka będzie autor znany, lecz któremu – z niejasnych przyczyn – nie poświęca się uwagi, na jaką zasługuje. A przecież bez niego nie było noweli kryminalnej i pierwszego w literaturze detektywa. To pisarz, którego twórczość inspirowała Baudelaire’a, Lovecrafta, Dostojewskiego, Meyrinka oraz wielu, wielu innych. Nagrody jego imienia są przyznawane przez organizację Mystery Writers of America.
Przed Wami... Edgar Allan Poe.

Edgar Allan Poe urodził się 19 stycznia 1809 roku w Bostonie. Imię dostał po postaci Edgara z dramatu Szekspira, Król Lear, w którym występowali jego rodzice. W 1810 roku rodzinę opuścił jego ojciec, David Poe Jr, zaś rok później jego matka zmarła na gruźlicę. Wychowaniem chłopca i dwójki rodzeństwa zajęło się wujostwo. Choć nigdy formalnie go nie zaadoptowali, to nadali mu nazwisko Edgara Allana Poe.

Zanim poważnie zajął się pisaniem, Poe najmował się jako urzędnik, autor tekstów do gazet. Zaciągnął się nawet do wojska i przez jakiś czas studiował w akademii wojskowej w West Point.

Był pierwszym znanym amerykańskim autorem, który próbował utrzymać się z samego pisania. Po krótkim romansie z poezją w postaci kilku wydanych tomików, zaczął zajmować się innymi formami artystycznymi. Duży wpływ na jego twórczość miała choroba żony, Virginii Clemm (która była jego kuzynką; 26-letni Poe potajemnie ją poślubił w 1835 roku, gdy ta miała zaledwie 13 lat). To właśnie w tym okresie powstał poemat Kruk. Virginia długo walczyła z gruźlicą, którą przegrała w 1847 roku. Śmierć żony przyniosła rozchwianie emocjonalne, napady agresji i ciągoty do alkoholu.

3 października 1849 roku Poe w delirium został znaleziony na ulicy w Baltimore. Mimo natychmiastowego zabrania do szpitala i udzielenia mu pomocy lekarskiej, pisarz zmarł cztery dni później, 7 października. Przyczyny stanu, w jakim się znalazł i który ostatecznie doprowadził do jego zgonu, do dnia dzisiejszego nie zostały do końca wyjaśnione.

Twórczość Edgara Allana Poe zalicza się do szerokiego kręgu literatury gotyckiej, która krąży wokół tematów takich, jak śmierć, żałoba, rozkład oraz ożywienie zwłok. Był jednym z przedstawicieli nurtu czarnego romantyzmu. Choć znany jest głównie jako autor powieści grozy, Poe pisywał również satyry, powieści humorystyczne. Był też jednym z prekursorów gatunku science fiction

Moje pierwsze spotkanie z prozą Edgara Allana Poe miała miejsce... na lekcji języka angielskiego w liceum. Nauczyciel przyniósł nam kopie opowiadania Czarny kot. Przyznam, że opisana w niej historia okrucieństwa, przemocy, morderstwa oraz wyrzutów sumienia mocno zadziałała na moją wyobraźnię. 
Jakiś czas później w księgozbiorze należącym do mojego zmarłego dziadka, znalazłam przepiękne dwa tomy Opowiadań Poego, wydane w 1989 roku przez wydawnictwo Czytelnik. Książki przygarnęłam i mam je na półce do dzisiaj. Stare, sfatygowane, z rozpadającym się grzbietem i pofalowanym i pożółkłymi stronami. Ukochane, wielokrotnie czytane, bliskie serduchu. 

W prozie i poezji Poego jest coś pięknego. Są mroczne, niejednokrotnie nawet złe i brutalne. Jest jednak w nich ta niepowtarzalna atmosfera grozy, którą podkreśla niezwykle kunsztowny, piękny wręcz język. Teraz nikt tak nie pisze. Zabierając się za lekturę jego dzieł trzeba się nastawić na ich powolne poznawanie. Nie są to historie, do których siądziemy, przeczytamy i na tym się skończy. Słowami Poego się delektuje, stąd też poznawanie jego prac idzie powoli. Ale naprawdę warto jest poświecić im uwagę. Szczególnie teraz, kiedy o jego dziełach chyba powoli zaczyna się zapominać...
(...) reszta jest szaleństwem - szaleństwem pamięci szperającej w rzeczach zakazanych.
(...) reszta jest szaleństwem - szaleństwem pamięci szperającej w rzeczach zakazanych. - See more at: http://wiedzma-czyta.blogspot.com/2013/09/edgar-allan-poe-wybor-opowiadan.html#more

17 komentarzy:

  1. Bardzo ciekawy wpis ;) Zaintrygowałaś mnie i coś czuje, że rozejrzę się za twórczością tego Pana;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Bardzo mnie to cieszy! :) Twórczość Poego naprawdę zasługuje na bliższe poznanie :)

      Usuń
  2. Uwielbiam Poego i jego twórczość - chyba żaden inny twórca literacki nie działa na mnie tak silnie depresyjnie, a zarazem tak bardzo fascynuje. Smutne życie, tragiczna i niewyjaśniona śmierć, bolesna twórczość - mam wielką słabość do Edgara.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie Ty jedna... Jego proza i wiersze są... wspaniałe. Nimi się delektuje.

      Usuń
  3. Po obejrzeniu pierwszego sezonu serialu The following obiecałam sobie, że wreszcie nadrobię twóczość Poego, ale jak widać wciąż mi się nie udało. Ech :(

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie oglądałam serialu. Dobry jest?

      Usuń
    2. Za sobą mam na razie tylko pierwszy sezon i tak, moim zdaniem był super :)

      Usuń
  4. Odpowiedzi
    1. Z tego co widzę na Twoim blogu, to interesujesz się zupełnie innym gatunkiem literatury, więc nie dziwię się, że kojarzysz jego twórczości. Nie jest przecież powiedziane, że wszyscy powinni znać Poego.

      Usuń
  5. Czytałam parę jego wierszy. Są bardzo dobre. Ciekawa postać z tego Poego :)
    pozdrawiam :*
    Latające książki

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Mi co prawda jest bliżej do jego prozy niż wierszy, ale nie ukrywam, że mają w sobie to coś :)

      Usuń
  6. Edgar Allan Poe to przyczyna mojej pierwszej dziecięcej fascynacji grozą. Po przeczytaniu jego zbioru opowiadań już nic nie było takie, jak przedtem. Zachwyciłem się tym mrocznym romantyzmem, szukałem czegoś podobnego, odkrywałem nowych autorów, ale to był ten pierwszy raz, kiedy przygryzałem paznokcie przerzucając kolejne strony opowieści o Domu Usherów czy Masce Czerwonego Moru :)

    OdpowiedzUsuń
  7. Wstyd się przyznać, ale nie znam twórczości autora, a przecież to klasyka i prawdziwa gratka dla miłośników wszelkich powieści grozy, do których się zaliczam. Muszę jak najszybciej nadrobić zaległości

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Skoro lubisz powieści grozy, to dzieła Poego jak najbardziej powinnaś poznać! :)

      Usuń
  8. I tak właśnie powinno być - Poe czytany na lekcjach! :D Ja musiałam dogrzebać się sama ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ale liczy się to, że koniec końców na niego trafiłaś :)

      Usuń

Reklamy swojego bloga i zaproszenia do zabaw blogowych proszę umieszczać na "Tablicy ogłoszeń" (Menu -> Różności -> Tablica ogłoszeń)

Autorzy

Adam Karczewski (1) Adam Zadworny (1) Adrian Zawadzki (1) Alan Bradley (2) Alberto Vázquez-Figueroa (1) Alice Munro (1) Alison Maloney (1) Allen Zadoff (2) Andreas Altmann (1) Andrew Pyper (1) Andrzej Swat (1) Ann Kidd Taylor (1) Anne Rice (1) Anonim (1) Anthony Ryan (1) Arael Zurli (2) Arkadij Strugacki (1) Åsa Larsson (1) B.K. Evenson (1) Ben H. Shepherd (1) Bill Browder (1) Borys Strugacki (1) Brian Sibley (1) Camilla Läckberg (1) Carla Mori (1) Carlo A. Martigli (1) Cecelia Ahern (1) Celeste Ng (1) Charlie Stella (1) Christina Baker Kline (1) Colleen Houck (2) Cooper Moo (1) Cormac McCarthy (2) Dan Simmons (1) Dario Fo (1) Dariusz Pawłowski (1) Darynda Jones (1) David McCandless (1) Drew Magary (1) E.D. deBirmingham (1) Edgar Allan Poe (1) Edward Mogilski (1) Elio M. García Jr (1) Elizabeth Wein (1) Ellen Alpsten (1) Elżbieta Cherezińska (3) Emily Brontë (1) Erik Axl Sund (3) Erik Bear (1) Erik Larson (1) Eva Pohler (1) Ewa Borderline (1) Ewa Gil-Kołakowska (1) Francis Lawrence (1) François Forestier (1) Gardner Dozois (2) Garth Nix (5) Gaston Leroux (1) George R. R. Martin (6) Gilles Legardinier (1) Gloria G. Brame (1) Graham Masterton (1) Gray Jolliffe (1) Greg Bear (1) Grzegorz Kopiec (1) Grzegorz Wielgus (1) H.P. Lovecraft (1) Hank Steinberg (1) Heinrich Hoffman (1) Henry Rider Haggard (1) Hervé Ghesquière (1) Humphrey Carpenter (1) Ian Steward (1) Ian Tregillis (3) Iwona Kienzler (1) Iwona Schymalla (1) Izabela Jung (1) J.R.R. Tolkien (2) Jacek Lusiński (1) Jacek Łukawski (2) Jacek Piekara (1) Jacek Wróbel (1) Jack Ketchum (3) Jakub Ćwiek (9) James Craig (2) James Sallis (2) Jamie Reidy (1) Jane Juska (1) Janusz Koryl (1) Janusz Mika (1) Jarosław Jakubowski (1) Jasper Fforde (1) Javier Marías (1) Jay Bonansinga (5) Jennifer Weiner (1) Jeremiah P. Ostriker (1) Jerome Charyn (1) Joanna Łańcucka (2) Joe Abercrombie (3) Joel McIver (1) Joel Shepherd (2) John Irving (1) John le Carré (1) Jon Jacobs (1) Jon Wiederhorn (1) Jonathan Carroll (1) Jonathan Holt (1) Jørn Lier Horst (1) Joseph Brassey (1) Julia Cameron (1) Karolina Janowska (1) Katherine Applegate (1) Katherine Pancol (1) Kendare Blake (1) Kerstin Ekman (1) Kevin Crossley-Holland (1) Kim Harrison (1) Krystyna Kaplan (1) Krzysztof Piskorski (1) Larry Dixon (1) Lavie Tidhar (1) Lech Chmiel (1) Leigh Bardugo (1) Lesley Downer (1) Linda Antonsson (1) Lucca Dotti (1) Lucius Shepard (1) Luigi Spinola (1) Lydia Cacho (1) Łukasz Henel (1) Łukasz Kiełbasa (1) Łukasz Orbitowski (1) Łukasz Radecki (2) M.L. Stedman (1) Maciej Krzywiński (1) Magda Durda (1) Magdalena Kubasiewicz (1) Maja Lunde (1) Malcolm Mackay (1) Manel Loureiro (4) Marcin Ciszewski (1) Marcin Górka (2) Marcin Mortka (8) Marcin Rak (1) Marcus Sedgwick (1) Marek Halter (1) Marek Niedźwiecki (1) Margaret Mazzantini (1) Margaret Stohl (1) Marie Heaney (1) Marie Lu (1) Mario Puzo (1) Mark Del Franco (1) Mark Frost (1) Mark Lawrence (3) Mark Logue (1) Mark Riebling (1) Mark Teppo (1) Mark Watson (1) Marlon James (1) Matthew Gregory Lewis (1) Matthew Quick (2) Maureen F. McHugh (1) Maurice Druon (3) Max Brooks (1) Melanie Benjamin (2) Mercedes Lackey (1) Michael Katz Krefeld (3) Michał Romanek (1) Michelle Moran (1) Mick Wall (1) Milena Wybraniec (1) Mira Grant (3) Mirosław Tomaszewski (1) Monika Całkiewicz (1) Morgan Rice (1) Myke Cole (1) N.K. Jemisin (1) Naval (2) Neal Shusterman (1) Neal Stephenson (1) Neil Gaiman (5) Nela (1) Nigel Suckling (1) Olga Gromyko (1) Olga Sławnikowa (1) Oliver Bowden (1) Opal Carew (1) Øystein Stene (1) Parinosh Saniee (1) Patrick Ness (1) Paweł Zych (2) Peter Ackroyd (1) Peter Conradi (1) Peter Higgins (1) Philip Cooke (1) Philip Parker (1) Piotr Głuchowski (1) Piotr Rozmus (2) Platte F. Clark (2) Przemysław Piotrowski (2) Rafael Albuquerque (1) Rafał Kosik (1) Rafał W. Orkan (1) Rakso Hardik (1) Randall Munroe (1) Raymond Benson (1) Richard Castle (1) Richard P. Feynman (1) Roald Dahl (1) Rob Zombie (1) Robert Cichowlas (1) Robert Foryś (3) Robert Kirkman (4) Robert M. Wegner (3) Robert Rient (1) Robin Hobb (5) Ryan Gattis (1) Ryszard Ćwirlej (4) Sabaa Tahir (1) Sarah Lotz (1) Scott Ian (1) Scott Sigler (1) Scott Snyder (1) Sean Howe (1) Sebastian Fitzek (1) Sharon Kay Penman (1) Simon Mitton (1) Stefan Darda (1) Stephan Talty (1) Stephen Baxter (1) Stephen Hawking (2) Stephen King (7) Stephen Miller (1) Steve Hamilton (1) Steven Johnson (1) Stuart Hill (1) Sue Monk Kidd (4) Swietłana Aleksijewicz (1) Sylvia Day (1) Szymon Krug (1) Szymon Nowak (1) Tatiana Jachyra (1) Terry Brooks (1) Terry Goodkind (1) Terry Pratchett (5) Tess Gerritsen (1) Tim Willocks (2) Tomasz Jacek Graczykowski (1) Tomasz Pacyński (1) Tove Alsterdal (1) Veit Etzold (1) Virginie Despentes (1) Will Ferguson (1) William D. Brame (1) William Peter Blatty (1) Winston Graham (4) Witold Bunikiewicz (1) Witold Vargas (2) Wojciech Bauer (1) Youseef Rakha (1) Yrsa Sigurðardóttir (1)

Gatunek

Akcja (1) Album (4) Antologia (19) Astrofizyka (3) Autobiografia/Biografia (29) Bajki (1) Baśnie/Legendy/Mity (3) Bestiariusz (1) Dark fantasy (9) Dystopia (1) Fantastyka (124) Fantasy (48) Felietony (15) Fikcyjna literatura faktu (2) Film (1) Fizyka (4) Ghost story (3) Heroic fantasy (11) High fantasy (11) Historia (1) Horror (37) Inne (11) Klasyka literatury (2) Kolorowanka (4) Komedia romantyczna (1) Komiks (1) Kryminał (40) Kryminał noir (4) Literatura dziecięca (10) Literatura erotyczna (5) Literatura faktu (40) Literatura kobieca (10) Literatura marynistyczna (3) Literatura militarystyczna (3) Literatura muzyczna (3) Literatura naukowa (3) Literatura piękna (2) Literatura podróżnicza (5) Literatura popularnonaukowa (14) Literatura wojenna (11) Literatura współczesna (15) Low fantasy (8) Matematyka (1) Paranormal romance (4) Postapokalipsa (22) Powieść detektywistyczna (2) Powieść gangsterska (1) Powieść gotycka (5) Powieść grozy (12) Powieść historyczna (33) Powieść humorystyczna (2) Powieść młodzieżowa (37) Powieść obyczajowa (27) Powieść przygodowa (5) Powieść psychologiczna (10) Powieść sensacyjna (36) Powieść szpiegowska (2) Powieść wiktoriańska (4) Przewodnik (2) Realizm magiczny (7) Reportaż (5) Romans (4) Saga rodzinna (4) Sci-fi (2) Science fantasy (1) Science fiction (7) Slasher (6) Space opera (3) Steampunk (3) Thriller (40) Thriller erotyczny (1) Thriller historyczny (3) Thriller polityczny (11) Thriller psychologiczny (11) Urban fantasy (24) Wywiad-rzeka (1) Wywiady (1)

Cykle/Serie

ABC (1) Alex McKnight (1) Amerykański wampir (1) An Ember in the Ashes (1) Anna (1) Apokalipsa Z (3) Assassin’s Creed (1) Asy polskiej fantastyki (1) Biblioteczka Historyczna (1) Biblioteka Bestsellerów Bellony (1) Bill Hodges (2) Bourbon Kid (1) Carnivia (1) Charley Davidson (1) Chłopak Nikt (2) Chłopcy (3) Cykl o Śmierci (1) Czarna Seria (1) Czarna Wdowa (1) Czerwona Seria (1) Dead River (1) Długa Ziemia (1) Dom pod Pękniętym Niebem (3) Dreszcz (1) Drive (2) Dziedzictwo rodu Poldarków (4) Dzieła Tolkienowskie (1) eXst eXiste (1) Fabryka strachu (1) Flawia de Luce (2) Gambit hetmański (2) Grimm City (2) Grisza (1) Grosz (1) Gubernator (4) Historia (1) Historia Polski (1) Infekcja (1) Inspektor Carlyle (2) Ja gorę (3) Jakub Tyszkiewicz (1) Klątwa tygrysa (2) Kłamca (2) Kraina martwej ziemi (2) Krąg Czarnoksiężnika (1) Kroniki Icemarku (1) Kroniki Jennifer Strange (1) Kroniki wampirów (1) Królowa Cieni (1) Królowie przeklęci (3) Kryminał z klasą (1) Legendarz (2) Lektury reportera (1) Malfetto (1) Marvel (1) Mattias Tannhäuser (2) Miecz Prawdy (1) Miecz Shannary (1) Milicjanci z Poznania (4) Mongoliada (1) Morza Wszeteczne (2) Morze Drzazg (3) Mroczny zaułek (1) Muchachas (1) Mundus (1) Nikki Heat (1) Oblicza Grozy (1) Oblicza Victorii Bergman (2) Odrodzone królestwo (2) Opowieści z meekhańskiego pogranicza (3) Paladyn (1) Paramythia Vakkerby (1) Podzieleni (1) Projekt Milkweed (1) Próba krwi i stali (2) Przegląd Końca Świata (3) Przypadki Connora Greya (1) Purgatorium (1) Ravn (2) Rebeka Martinsson (1) Rozbite Imperium (2) Saga o Fjällbace (1) Saga o Wikingach (1) Salamandra (1) Sen o krwi (1) Shadow Ops (1) Skrytobójca (3) Stare Królestwo (4) Strażnicy Snów (1) Szubienicznik (1) Świat Dysku (2) The Walking Dead (5) Trylogia Glasgow (1) Trylogia Kruczy Cień (1) Trylogia Sowiego Maga (1) Uczta Wyobraźni (2) Vernon Subutex (1) Wiedza i Życie – Orbity Nauki (1) William Wisting (1) Wojna Czerwonej Królowej (1) Wojny alchemiczne (2) Wolfhound Century (1) Zapadlisko (1) Zbrodnia w bibliotece (2) Złotoskóry (2) Zły jednorożec (2)